Qua 5 năm triển khai thực hiện, Quỹ Hỗ trợ sáng tạo đã từng bước phát huy vai trò như một công cụ điều tiết văn hóa trong điều kiện kinh tế thị trường. Thực tiễn cho thấy, nhiều giá trị nghệ thuật đích thực, đặc biệt là các tác phẩm có chiều sâu tư tưởng, mang tính thử nghiệm hoặc gắn với ký ức lịch sử – văn hóa dân tộc, khó có khả năng tự tồn tại bằng cơ chế thị trường. Trong bối cảnh đó, Quỹ Hỗ trợ sáng tạo đóng vai trò như một “bàn tay mềm” của Nhà nước, tạo điều kiện vật chất cần thiết để văn nghệ sĩ yên tâm lao động sáng tạo, hình thành và lan tỏa những sản phẩm văn hóa có giá trị lâu dài.

Tại thành phố Huế, việc triển khai Quỹ Hỗ trợ sáng tạo đã thực sự khơi dậy và nuôi dưỡng nguồn năng lượng sáng tạo bền bỉ trong đội ngũ văn nghệ sĩ. Nhiều tác phẩm, công trình được hỗ trợ không chỉ hoàn thành đúng tiến độ, đúng mục tiêu mà còn đạt độ chín về tư tưởng và nghệ thuật, được ghi nhận thông qua các giải thưởng chuyên môn ở cấp địa phương và Trung ương. Với đặc thù là không gian văn hóa giàu chiều sâu, nơi văn học nghệ thuật gắn bó mật thiết với di sản, lịch sử, phong vị thẩm mỹ và đời sống tinh thần của cộng đồng, Huế đã phát huy hiệu quả Quỹ Hỗ trợ sáng tạo như một công cụ bảo vệ và bồi đắp những “vùng giá trị” căn cốt của văn hóa Huế, như thơ ca, âm nhạc, mỹ thuật, nghiên cứu di sản, lý luận phê bình – những lĩnh vực dễ bị lấn át trong cơ chế thị trường nhưng có ý nghĩa nền tảng đối với bản sắc văn hóa đô thị di sản.

Các văn nghệ sĩ dự Hội nghị tổng kết 5 năm Quỹ hỗ trợ sáng tạo

Giai đoạn 2021 – 2025, thành phố Huế là một trong những địa phương triển khai thực hiện nghiêm túc và hiệu quả Quỹ Hỗ trợ sáng tạo tác phẩm, công trình văn học, nghệ thuật. Hoạt động hỗ trợ đã góp phần tập hợp, khích lệ đội ngũ văn nghệ sĩ say mê sáng tạo, đồng thời bổ khuyết những khó khăn, hạn chế do tác động của cơ chế thị trường đối với hoạt động nghệ thuật. Về chất lượng, nhiều tác phẩm, công trình được hỗ trợ đã đạt giải thưởng thường niên của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật thành phố, Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Cố đô, cũng như các giải thưởng của các hội chuyên ngành Trung ương.

Trong 5 năm qua, Quỹ Hỗ trợ sáng tạo tại Huế đã hỗ trợ hiệu quả các hoạt động tập thể của Liên hiệp Hội và các hội chuyên ngành, tổ chức các trại sáng tác chuyên ngành mỹ thuật, 6 trại sáng tác tại địa phương, 3 chuyến đi thực tế sáng tác, tổ chức hội thảo “Giá trị văn hóa dân gian vùng đầm phá”, xuất bản tuyển tập “Văn hóa Huế – giá trị văn hóa và hướng phát triển”. Đồng thời, Quỹ đã trực tiếp hỗ trợ 162 tác phẩm, công trình văn học, nghệ thuật của văn nghệ sĩ trên địa bàn.

Tuy nhiên, bên cạnh những hiệu quả tích cực, Quỹ Hỗ trợ sáng tạo hiện vẫn chủ yếu vận hành theo logic hỗ trợ từng tác phẩm, chưa hình thành được nhiều chương trình sáng tạo chiến lược mang tính dài hạn, gắn với tầm nhìn phát triển văn hóa Huế như một trung tâm sáng tạo quốc gia.

Quỹ hỗ trợ sáng tạo đã tạo ra những giá trị bền vững cho các hội viên Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật thành phố Huế

Một vấn đề đặt ra là: nhiều tác phẩm được hỗ trợ có chất lượng chuyên môn cao nhưng mức độ lan tỏa xã hội còn hạn chế. Điều này cho thấy chính sách hỗ trợ sáng tạo hiện nay vẫn thiếu một cấu phần quan trọng: chính sách trung gian văn hóa (công bố, quảng bá, phê bình, đối thoại học thuật). Nếu không giải quyết được khâu này, sáng tạo dễ rơi vào tình trạng “đầu tư đúng quy trình nhưng chưa phát huy hiệu quả”. Từ góc độ lý luận chính sách, đây là giới hạn của mô hình “hỗ trợ vi mô”, cần được bổ sung bằng tư duy “đầu tư văn hóa vĩ mô”.

Thu Hà