Từng là hình ảnh quen thuộc trong không gian Tết cổ truyền của người Huế, liễn làng Chuồn – dòng liễn Tết in mộc bản mang đậm giá trị văn hóa dân gian – đã có thời gian đứng trước nguy cơ mai một. Trước thực trạng đó, anh Ngô Quý Đức cùng cộng sự đã dành nhiều thời gian nghiên cứu, sưu tầm các bản liễn cổ bị thất lạc trong dân gian. Từ những tư liệu còn lưu giữ, nhóm tiến hành đối chiếu, phục dựng hình dáng nguyên bản của liễn truyền thống, đồng thời nghiên cứu, sáng tạo để phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu của thị trường hiện đại, góp phần đưa liễn làng Chuồn trở lại đời sống đương đại, nhất là trong mỗi dịp Tết đến, Xuân về. Anh Ngô Quý Đức, Nhà sáng lập Dự án “Phường Bách Nghệ” chia sẻ: “Việc phục hồi liễn Làng Chuồn là cơ hội giúp cho giới trẻ Huế hiểu hơn về nghề truyền thống của cha ông. Thông qua những bức tranh chữ để biết trân trọng những giá trị mà tổ tiên để lại cho thế hệ con cháu”. Đồng tình với nhận định của đại diện Dự án, chị Bùi Nguyễn Khánh Linh cho biết “Có những giá trị xưa cũ tưởng chừng đã đánh mất của Huế nhưng thông qua những dự án phục hồi như thế này, giới trẻ như em vinh dự được biết thêm nhiều điều và trân trọng những giá trị mà cha ông đã để lại”.
Các giá trị xưa cũ luôn có sức hấp dẫn rất riêng với du khách.
Bên cạnh nghề liễn truyền thống, sự phát triển nhanh của công nghệ cùng những thay đổi trong thị hiếu tiêu dùng cũng đang đặt ra không ít thách thức đối với nghề vẽ tranh nón lá – một công đoạn quan trọng trong chuỗi giá trị nghề làm nón truyền thống của Huế. Tuy là khâu cuối cùng, song vẽ tranh nón lá đòi hỏi ở người nghệ nhân sự tỉ mỉ, kiên nhẫn, đôi bàn tay khéo léo và năng khiếu hội họa. Khi vẽ tranh nón lá không còn đơn thuần là thú chơi hay sở thích cá nhân mà trở thành sinh kế gắn với từng đơn hàng cụ thể, các nghệ nhân trẻ như anh Nguyễn Đức Thành buộc phải thay đổi tư duy làm nghề. Bên cạnh việc kiên trì bám nghề, anh chủ động cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm, đồng thời mở rộng hoạt động quảng bá, tiêu thụ thông qua các nền tảng mạng xã hội, liên kết với tour tuyến du lịch, từng bước đưa sản phẩm tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế. Anh Nguyễn Đức Thành, chủ Cơ sở vẽ tranh nón lá chia sẻ: “Những chiếc nón mình làm được lấy cảm hứng từ những hình ảnh giản dị của quê hương như dòng sông, con thuyền, lăng tẩm và cô gái Huế. Du khách khi được xem những sản phẩm như vậy đều lấy làm thú vị. Để tiếp cận thêm thị trường, việc đầu tiên mà mình chú trọng đó là liên kết với các tour tuyến muốn tìm hiểu về văn hóa, ngoài ra không ngừng đổi mới sản phẩm, bắt kịp thị hiếu của du khách để các sản phẩm không lỗi thời”.
Từ những nỗ lực hồi sinh các giá trị văn hóa tưởng chừng mai một, đến sự kiên trì bám nghề và chủ động thích ứng với yêu cầu của thị trường, mỗi sản phẩm thủ công hôm nay không chỉ mang đậm dấu ấn văn hóa Huế, mà còn là kết tinh của tư duy đổi mới, sáng tạo của thế hệ trẻ. Đây chính là hướng đi quan trọng, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị các nghề truyền thống, đưa làng nghề Huế phát triển bền vững trong đời sống đương đại.
Dự án “Phường Bách Nghệ” với mục tiêu hồi sinh Nghề làm liễn Làng Chuồn.
Thành Nhân
