Trên địa bàn A Lưới, bên cạnh khu vực đô thị trung tâm, vẫn còn các xã, phường có thôn, bản miền núi, vùng đồng bào DTTS, tập trung chủ yếu ở khu vực phía Tây và Tây Bắc, nơi điều kiện tự nhiên còn nhiều khó khăn, sinh kế chủ yếu dựa vào nông - lâm nghiệp, chăn nuôi và các nghề truyền thống. Đây cũng là địa bàn trọng điểm được ưu tiên nguồn lực trong triển khai Chương trình MTQG.

Xác định tín dụng chính sách xã hội là công cụ quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu Chương trình MTQG, NHCSXH A Lưới đã chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội để đưa nguồn vốn ưu đãi đến đúng đối tượng, đúng địa bàn, đúng nhu cầu sinh kế. Không chỉ cung ứng vốn, NHCSXH TP Huế còn gắn tín dụng với hỗ trợ kỹ thuật, định hướng sản xuất và kết nối tiêu thụ, tạo điều kiện để người dân vùng DTTS và miền núi phát triển sinh kế bền vững, hạn chế tái nghèo.

Mô hình VAC gắn cây bản địa, dược liệu: đa dạng sinh kế, tăng thu nhập

Hiện nay, NHCSXH A Lưới đang triển khai 16 chương trình tín dụng chính sách liên quan trực tiếp đến mục tiêu Chương trình MTQG với dư nợ đạt 670.569 triệu đồng, 10.464 hộ còn dư nợ, gồm các chương trình: Cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, Cho vay giải quyết việc làm, Cho vay Xuất khẩu lao động, Cho vay nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, Cho vay học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, Cho vay nhà ở xã hội, Cho vay sản xuất - kinh doanh tại vùng khó khăn, Cho vay hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi theo QĐ 2085/QĐ-TTg, Cho vay hỗ trợ làm nhà ở theo NĐ 28/2022/NĐ-CP, Cho vay Người chấp hành xong án phạt tù theo QĐ 22/QĐ-TTG....

Các chương trình được triển khai linh hoạt theo từng địa bàn, bám sát điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và định hướng phát triển kinh tế của địa phương.

Một điểm nổi bật trong triển khai tín dụng chính sách tại vùng DTTS và miền núi là cơ chế ủy thác thông qua các tổ chức chính trị - xã hội phát huy vai trò cộng đồng như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh. Quy trình bình xét cho vay được thực hiện công khai, dân chủ tại thôn, bản, thông qua Tổ Tiết kiệm và Vay vốn (TK&VV). Tổ TK&VV không chỉ là “cầu nối” đưa vốn đến người dân, mà còn hỗ trợ xây dựng phương án sản xuất, nhắc nhở trả nợ - trả lãi, tạo sự tương trợ trong cộng đồng.

Tổ hợp tác dệt thổ cẩm: giữ nghề truyền thống, tạo việc làm cho phụ nữ

Theo Ông Đặng Văn Tấn, Giám đốc NHCSXH A Lưới, đến nay dư nợ tín dụng chính sách trên địa bàn đạt 670.541 triệu đồng, 10.527 hộ còn dư nợ. Dư nợ hằng năm đều tăng trưởng ổn định bình quân trên 11%; tỷ lệ nợ quá hạn 0,033% được duy trì ở mức thấp, phản ánh hiệu quả sử dụng vốn và ý thức trả nợ của người vay. Nguồn vốn tín dụng ưu đãi đã tập trung chủ yếu vào đầu tư  trồng rừng kinh tế, Chăn nuôi trâu, bò, dê, phát triển Nghề dệt thổ cẩm, đan lát truyền thống, kinh doanh dịch vụ, buôn bán và phục vụ Du lịch cộng đồng, homestay gắn với văn hóa bản địa.

Chia sẻ từ ông Viết Ngọc Danh Trưởng thôn Ẩ Kêu Nhâm cho biết: “Từ khi có vốn chính sách, hỗ trợ bàn con rất nhiều thay đổi diện mạo nông thôn miền núi, tư duy làm kinh tế, bà con mạnh dạn làm ăn hơn, biết liên kết theo nhóm, hỗ trợ  Đời sống trong thôn thay đổi rõ rệt.”

Tại thôn A Năm, xã A Lưới 1, gia đình bà Cao Thị Minh Huyền là một trong những hộ tiêu biểu phát triển mô hình Vườn - Ao - Chuồng (VAC) từ nguồn vốn vay NHCSXH. Từ khoản vay chương trình hộ nghèo kết hợp giải quyết việc làm, gia đình bà Thảo đầu tư cải tạo vườn đồi trồng chuối, cây ăn quả bản địa xen cây dược liệu, kết hợp nuôi cá ao nhỏ và chăn nuôi lợn sinh sản. Nhờ tận dụng hiệu quả đất đai và lao động tại chỗ, mô hình mang lại nguồn thu nhập ổn định quanh năm, giúp gia đình từng bước vươn lên khá giả. Bà Huyền chia sẻ:“Có vốn chính sách, gia đình tôi mới dám làm bài bản. Làm theo mô hình tổng hợp nên có nguồn thu đều, không lo phụ thuộc một loại cây, con.”

Từ nhà ở truyền thống đến homestay đón khách

Tại xã A Lưới 2, Tổ hợp tác dệt thổ cẩm do Hội Phụ nữ xã quản lý đã được hình thành từ nguồn vốn vay ưu đãi của NHCSXH dành cho phụ nữ phát triển kinh tế hộ gia đình. Gia đình chị Hồ Thị Tha là một trong những hộ tham gia tích cực. Từ khoản vay nhỏ ban đầu, chị Thoại đầu tư khung dệt, nguyên liệu và cùng các thành viên trong tổ đa dạng hóa sản phẩm thổ cẩm, phục vụ khách du lịch và các sự kiện văn hóa địa phương. “Trước đây chị em chỉ dệt để mặc trong nhà. Nay có vốn, làm theo tổ, có chỗ tiêu thụ nên vừa có thu nhập, vừa giữ được nghề của dân tộc mình,” chị Tha cho biết. Hiện tổ hợp tác tạo việc làm thường xuyên cho 10-12 phụ nữ DTTS, góp phần nâng cao vai trò kinh tế của phụ nữ trong gia đình và cộng đồng.

Gia đình bà Hoàng Thị Lê, một trong những hộ đồng bào DTTS tại Làng Việt Tiến, là điển hình vay vốn chương trình giải quyết việc làm của NHCSXH để phát triển homestay. Từ khoản vay ưu đãi, gia đình bà đầu tư sửa chữa nhà sàn truyền thống, làm khu vệ sinh khép kín, mua sắm chăn, nệm, vật dụng sinh hoạt cần thiết, bảo đảm điều kiện đón khách nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc và không gian văn hóa bản địa. Ông Hoàng Thị Lê chia sẻ: “Trước đây nhà chỉ để ở, chưa nghĩ đến làm du lịch. Nhờ được vay vốn lãi suất thấp của Ngân hàng Chính sách xã hội, gia đình tôi mới mạnh dạn đầu tư. Làm homestay vừa có thêm thu nhập, vừa giới thiệu văn hóa của làng mình cho du khách.”

Ông Nguyễn Hoàng Anh Tuấn - Phó Giám đốc NHCSXH TP Huế làm việc tại Điểm giao dịch

Điểm đặc trưng của mô hình homestay tại Làng Việt Tiến là không tách rời sinh hoạt cộng đồng. Du khách đến đây không chỉ lưu trú mà còn được trải nghiệm ẩm thực truyền thống, xem biểu diễn văn nghệ dân gian, tham gia dệt dzèng, đan lát, sinh hoạt lửa trại cùng người dân địa phương. Nguồn vốn tín dụng chính sách không chỉ hỗ trợ từng hộ riêng lẻ mà còn tạo điều kiện để các hộ liên kết theo nhóm, cùng chia sẻ kinh nghiệm làm du lịch, phối hợp đón khách và phục vụ các đoàn đông người. Qua đó, thu nhập được phân bổ tương đối đồng đều, tạo việc làm cho nhiều lao động trong làng, đặc biệt là phụ nữ và thanh niên.      

Bên cạnh việc hỗ trợ sinh kế và phát triển kinh tế, thông qua nguồn vốn tín dụng chính sách về hỗ trợ nhà ở theo NĐ 28/2022/NĐ-CP đã giúp hơm 1.000 hộ dân có ngôi nhà khang trang để an cư lạc nghiệp. Chị Hồ Thị Khuyên, thôn Cân Tôm xã A Lưới 5, xúc động chia sẻ: “Trước đây nhà chỉ lợp tôn, khung nhà bằng tranh tre nứa là, gió to là xiêu vẹo nguy cơ bay mái nhà. Nhờ vay được vốn xây nhà kiên cố, khang trang cả nhà tôi yên tâm rồi. Cảm ơn Đảng, Nhà nước, cảm ơn NHCSXH đã tạo điều kiện hỗ trợ cho tôi có căn nhà trú mưa, tránh nắng, không còn lo sợ bị sập đỗ mỗi khi mùa mưa bão về.

  Mái ấm vùng cao, mái ấm của hy vọng

Không chỉ mang lại hiệu quả về kinh tế, nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội tại các thôn, bản miền núi A Lưới đã và đang tạo ra những tác động xã hội sâu rộng, bền vững, góp phần thực hiện các mục tiêu cốt lõi của Chương trình MTQG phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi. Từ các mô hình sản xuất - kinh doanh được hình thành nhờ vốn vay ưu đãi như trồng rừng kinh tế, chăn nuôi đại gia súc, mô hình VAC, nghề dệt thổ cẩm, du lịch cộng đồng, thu nhập của nhiều hộ đồng bào DTTS đã tăng rõ rệt so với trước đây. Nhiều hộ trước kia chỉ sản xuất tự cung tự cấp, nay đã có nguồn thu thường xuyên, đủ trang trải sinh hoạt, tích lũy tái đầu tư sản xuất.

Những mô hình cụ thể trên cho thấy, khi nguồn vốn tín dụng chính sách được triển khai đúng đối tượng, đúng địa bàn và gắn với Chương trình MTQG, hiệu quả mang lại không chỉ là tăng thu nhập, mà còn thay đổi tư duy sản xuất, giữ gìn bản sắc văn hóa và thúc đẩy phát triển cộng đồng bền vững tại các thôn miền núi TP Huế. Để Chương trình MTQG tiếp tục đi vào chiều sâu, rất cần sự quan tâm, ưu tiên nguồn lực và đồng hành của các cấp, các ngành, trong đó tín dụng chính sách tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, đồng hành cùng đồng bào DTTS và miền núi trên hành trình phát triển bền vững.

Anh Tuấn