Chủ động trong quản lý, bảo vệ
Trước những áp lực ngày càng gia tăng đối với công tác bảo vệ đa dạng sinh học, thành phố Huế đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, thể hiện tinh thần chủ động trong quản lý, bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản. Từ việc tăng cường kiểm tra, giám sát đến đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng, các cấp, ngành địa phương từng bước kiểm soát hiệu quả các hành vi vi phạm, góp phần gìn giữ hệ sinh thái tự nhiên và hướng tới phát triển bền vững.
Cùng với việc chủ động triển khai các giải pháp quản lý, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật được thành phố Huế đặc biệt chú trọng, hướng đến thay đổi nhận thức và hành vi của người dân. Các nội dung tuyên truyền tập trung vận động người dân không săn bắt, bẫy, tận diệt, mua bán, tiêu thụ động vật hoang dã, chim di cư; không sử dụng hóa chất cấm, chất độc, xung điện, ngư cụ có tính hủy diệt trong khai thác thủy sản. Đồng thời, thành phố cũng phát động phong trào quần chúng tham gia phát hiện, tố giác, ngăn chặn các hành vi vi phạm; kịp thời cung cấp thông tin qua đường dây nóng và Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh (Hue-S) để xử lý nhanh chóng, hiệu quả.
Bên cạnh đó, thành phố tăng cường phối hợp với Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo thành phố và các tổ chức chính trị - xã hội nhằm lan tỏa thông điệp bảo vệ động vật hoang dã đến đông đảo quần chúng. Thực hiện vận động người dân thực hiện phóng sinh đúng quy định, không gây tác động tiêu cực đến hệ sinh thái cũng được chú trọng.
Nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, nhận thức của người dân đã có chuyển biến rõ rệt. Trong 3 năm gần đây, đã có 216 cá thể động vật hoang dã được người dân tự nguyện giao nộp cho cơ quan chức năng trên địa bàn thành phố, thể hiện sự đồng thuận và trách nhiệm ngày càng cao của cộng đồng trong công tác bảo vệ thiên nhiên.
Song song với đó, công tác kiểm tra, xử lý vi phạm được tăng cường quyết liệt. Trong thời gian thực hiện Kế hoạch 628/KH-BCA-BNN&MT, các lực lượng chức năng đã tổ chức 76 lượt tuần tra, truy quét về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã, chim di cư; phát hiện và xử lý 39 vụ vi phạm, tất cả đều được xử lý hành chính đúng quy định pháp luật. Tang vật, phương tiện vi phạm bị tịch thu và tiêu hủy với số lượng lớn, gồm 11.170 m² lưới, 359 cọc tre, 12 loa phát tiếng chim, 4 máy phát tiếng chim, 5.891 cò xốp, 33.350 que dính nhựa, 2 lán trại và 97 bẫy kẹp. Đồng thời, lực lượng chức năng đã tái thả 235 cá thể chim về môi trường tự nhiên, góp phần lập lại trật tự, bảo vệ hệ sinh thái và các loài hoang dã trên địa bàn.
Hoạt động thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản được thành phố Huế tổ chức hàng năm
Triển khai nhiều giải pháp
Mặc dù đã đạt được những kết quả tích cực, song quá trình triển khai công tác quản lý, bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản trên địa bàn thành phố Huế vẫn còn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức cần được tập trung tháo gỡ.
Trước hết là những thách thức từ đặc thù địa bàn. Diện tích rừng lớn, địa hình phức tạp, nhiều khu vực ngập nước sâu trong khi lực lượng chức năng còn mỏng, thiếu trang thiết bị chuyên dụng như ghe, thuyền phục vụ tháo gỡ bẫy chim trời. Bên cạnh đó, các đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi, thường lợi dụng đêm tối, khu vực giáp ranh hoặc sử dụng phương tiện di chuyển nhanh để né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng; thậm chí chuyển sang giao dịch mua bán qua mạng xã hội nhằm đối phó với công tác quản lý.
Bên cạnh yếu tố địa bàn, nhận thức của một bộ phận người dân về bảo vệ động vật hoang dã vẫn còn hạn chế. Một số người vẫn duy trì tập quán săn bắt động vật rừng, sử dụng động vật hoang dã làm thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng đến cân bằng sinh thái và đa dạng sinh học.
Công tác xử lý tang vật và định giá cũng gặp nhiều khó khăn. Việc xác định giá trị tang vật là động vật hoang dã để làm căn cứ áp dụng khung xử phạt, xác định thẩm quyền xử lý hiện còn nhiều vướng mắc do thiếu cơ sở định giá cụ thể. Đặc biệt, đối với các loài nguy cấp, quý, hiếm, gần như không có giá thị trường, dẫn đến lúng túng trong quá trình xử lý các hành vi vi phạm.
Ngoài ra, hệ thống dữ liệu phục vụ công tác quản lý vẫn chưa đồng bộ. Hiện nay chưa có cơ sở dữ liệu quốc gia đầy đủ về xử lý vi phạm hành chính để phục vụ việc tra cứu, đối chiếu, nhất là trong việc xác định tình tiết tăng nặng, hành vi tái phạm nhằm xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Đây là một trong những hạn chế cần sớm được khắc phục để nâng cao hiệu quả công tác quản lý trong thời gian tới.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hoàng Hải Minh cho biết, để tạo ra sự chuyển biến rõ nét, mang tính đột phá trong công tác bảo vệ động vật hoang dã trên địa bàn thành phố Huế, thời gian tới, thành phố Huế sẽ tập trung triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, ưu tiên hoàn thiện cơ chế phối hợp, phân công rõ trách nhiệm giữa các lực lượng; tăng cường trao đổi, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng; đẩy mạnh kiểm tra, tuần tra liên ngành tại các địa bàn, tuyến, điểm có nguy cơ cao, đặc biệt chú trọng kiểm soát hoạt động mua bán các sản phẩm phục vụ săn bắt động vật hoang dã.
Bên cạnh đó, tiếp tục phát huy vai trò của chính quyền cơ sở và cộng đồng trong việc phát hiện, cung cấp thông tin về các hành vi vi phạm; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhằm nâng cao nhận thức, từng bước giảm nhu cầu tiêu thụ động vật hoang dã; đồng thời nâng cao năng lực cho lực lượng thực thi thông qua đào tạo, tập huấn chuyên môn.
“Việc triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ động vật hoang dã, bảo tồn đa dạng sinh học, hướng tới xây dựng thành phố Huế phát triển bền vững, hài hòa với thiên nhiên”, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hoàng Hải Minh nhấn mạnh.
Ngọc Minh
