Tạo nền tảng từ sớm, chủ động đưa “Bình dân học vụ số” vào cuộc sống

Nhận thức rõ vai trò của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, trước khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khóa XVI đã ban hành Nghị quyết số 07-NQ/TU về xây dựng Thừa Thiên Huế trở thành một trong những trung tâm lớn của cả nước về khoa học - công nghệ giai đoạn 2021 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030; Nghị quyết số 12-NQ/TU ngày 12/11/2021 về chuyển đổi số tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Những chủ trương này đã tạo nền tảng quan trọng để Huế thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, từng bước xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW và Ban Chỉ đạo Trung ương ban hành Kế hoạch số 01-KH/BCĐTW ngày 21/3/2025 về triển khai Phong trào “Bình dân học vụ số”, Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy tiếp tục chủ động cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, xác định “Bình dân học vụ số” là một nhiệm vụ quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số, cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Đặc biệt, ngày 01/4/2026, Thành ủy ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TU về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành phố Huế giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035. Nghị quyết tạo định hướng chiến lược cho thành phố Huế trong giai đoạn phát triển mới; trong đó, nâng cao nhận thức, phổ cập tri thức và kỹ năng số cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân là một nội dung quan trọng nhằm đưa các chủ trương về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào thực tiễn cuộc sống.

Để một chủ trương đi vào cuộc sống, nhận thức là điểm khởi đầu, nhưng hành động mới là yếu tố quyết định. Với “Bình dân học vụ số”, yêu cầu đó càng rõ nét khi đối tượng thụ hưởng là toàn dân, với trình độ, độ tuổi, điều kiện và khả năng tiếp cận công nghệ rất khác nhau.

Xác định công tác tuyên truyền, vận động giữ vai trò quan trọng trong nâng cao nhận thức, tạo đồng thuận và thúc đẩy sự tham gia của cán bộ, đảng viên và Nhân dân, Ban Tuyên giáo Thành ủy đã tiến hành khảo sát tại 11 xã, phường về tình hình triển khai Phong trào “Bình dân học vụ số”; tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Kế hoạch số 70-KH/TU ngày 24/6/2026 về triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm tiếp tục đẩy mạnh Phong trào “Bình dân học vụ số” nhằm thực hiện tốt Nghị quyết số 57-NQ/TW trên địa bàn thành phố.

Cùng với đó, Ban Tuyên giáo Thành ủy tổ chức lớp bồi dưỡng “Bình dân học vụ số” dành cho đội ngũ cán bộ, công chức các cơ quan tham mưu, giúp việc cấp ủy năm 2026; đồng thời đẩy mạnh định hướng tuyên truyền về Nghị quyết số 57-NQ/TW và các chủ trương của thành phố về “Bình dân học vụ số” thông qua hội nghị giao ban báo chí, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên và cộng tác viên dư luận xã hội.

Công tác tuyên truyền ngày càng được triển khai đa dạng về nội dung, linh hoạt về phương thức và mở rộng về nền tảng. Thành phố đã phát động Phong trào “Hành trình Số Cố Đô”, Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành phố Huế năm 2026”. Cổng thông tin điện tử của các cơ quan Đảng, Nhà nước, ứng dụng Hue-S, các kênh truyền thông và Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh thường xuyên đăng tải các tin, bài về chuyển đổi số.

Báo và Phát thanh, Truyền hình Huế cũng thực hiện nhiều tin, bài, phóng sự với những chủ đề gần gũi, thiết thực như “Công dân số là hạt nhân chuyển đổi số”, “Thúc đẩy tiêu dùng trên môi trường số”, “Người cao tuổi với công nghệ số”, “Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng”, “Nâng cao kỹ năng số cho cộng đồng”, “Khi hộ kinh doanh chuyển đổi số”... Qua đó, những vấn đề tưởng như còn xa với đời sống hằng ngày được chuyển tải theo cách gần gũi, dễ hiểu, giúp người dân từng bước hình thành nhận thức và kỹ năng cần thiết để tham gia môi trường số.

Tại cơ sở, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chủ động khai thác hệ thống truyền thanh, trang thông tin điện tử, fanpage, nhóm Zalo cộng đồng, tuyên truyền trực quan và sinh hoạt chi bộ để đưa thông tin đến gần hơn với người dân. Một số mô hình bước đầu cho thấy hiệu quả của phương thức tuyên truyền gắn với dân vận và chuyển đổi số như “Dân vận số”, “Alo Mặt trận lắng nghe”... Qua đó, công tác tuyên truyền không chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin mà từng bước trở thành cầu nối để người dân tiếp cận, trao đổi và sử dụng các tiện ích số.

Từ tuyên truyền đến hướng dẫn thực hành, sử dụng số an toàn

Một trong những yêu cầu quan trọng của “Bình dân học vụ số” là phải giúp người dân hiểu, biết sử dụng và sử dụng an toàn các nền tảng, tiện ích số. Từ thực tiễn triển khai, nhiều mô hình, cách làm hay đã xuất hiện ở cơ sở.

Lễ phát động Phong trào “Hành trình Số Cố Đô” và Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành phố Huế năm 2026”. 

Phường Thuận Hóa xây dựng ứng dụng điều hành tác nghiệp và các dịch vụ đô thị thông minh trên nền tảng Hue-S, phục vụ trực tiếp công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của hệ thống chính trị. Phường An Cựu triển khai mô hình tuyến kiệt “Chuyển đổi số - Văn minh lan tỏa”, tích hợp mã QR công cộng ngay đầu tuyến kiệt, giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin địa phương, thủ tục hành chính và dịch vụ công trực tuyến.

Công an thành phố thành lập các Tổ xung kích “Bình dân học vụ số” với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, trực tiếp hướng dẫn người dân thực hiện các thao tác số. Đây là cách làm thiết thực, đưa kỹ năng số đến gần hơn với những người còn hạn chế về khả năng tiếp cận công nghệ.

Qua hơn một năm triển khai Phong trào “Bình dân học vụ số”, công tác tuyên truyền từng bước có sự chuyển biến về phương thức: từ nâng cao nhận thức sang nâng cao năng lực thực hành; từ tuyên truyền một chiều sang tương tác; từ phổ biến chủ trương sang hướng dẫn kỹ năng; từ tuyên truyền tập trung sang đưa thông tin đến tận địa bàn dân cư.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu của chuyển đổi số: người dân không chỉ được nghe về công nghệ số mà phải có khả năng sử dụng công nghệ để giải quyết những nhu cầu thiết thực trong công việc, học tập, sản xuất, kinh doanh và đời sống.

Bên cạnh những kết quả đạt được, triển khai “Bình dân học vụ số” trên địa bàn thành phố vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục quan tâm: kỹ năng số giữa các nhóm dân cư chưa đồng đều; một số nội dung tuyên truyền còn thiên về cung cấp thông tin, chưa chú trọng đầy đủ đến thực hành; lực lượng hỗ trợ chuyển đổi số tại một số địa bàn còn mỏng...

Đặc biệt, nguy cơ lừa đảo, giả mạo, đánh cắp thông tin và dữ liệu cá nhân trên môi trường mạng đang là một trong những yếu tố khiến một bộ phận người dân còn tâm lý e ngại khi sử dụng các dịch vụ số.

Vì vậy, phổ cập kỹ năng số cần đi liền với phổ cập kỹ năng an toàn số. Người dân cần được hướng dẫn cách nhận diện thông tin giả, các hình thức lừa đảo trực tuyến, giả mạo cơ quan chức năng, chiếm đoạt tài sản qua mạng xã hội, tin nhắn, cuộc gọi; đồng thời biết cách bảo vệ tài khoản, dữ liệu cá nhân và lựa chọn các nguồn thông tin chính thống.

Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân cảm thấy thuận tiện, hữu ích và an toàn khi tham gia.

Lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả làm thước đo để lan tỏa

Để “Bình dân học vụ số” tiếp tục lan tỏa sâu rộng và đi vào chiều sâu, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tuyên truyền, vận động cần được triển khai đồng bộ, thiết thực và phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Trước hết, cần tiếp tục phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy, trách nhiệm của người đứng đầu; đưa nhiệm vụ phổ cập kỹ năng số vào chương trình, kế hoạch công tác; thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả, trong đó lấy hiệu quả phục vụ người dân làm một trong những thước đo quan trọng.

Công tác tuyên truyền cần được thiết kế phù hợp với từng nhóm đối tượng. Với người cao tuổi, cần tập trung vào những kỹ năng cơ bản, thiết thực, dễ hiểu, dễ thực hiện. Với thanh niên, cần phát huy vai trò xung kích, tình nguyện trong hỗ trợ người dân tiếp cận các nền tảng, tiện ích số. Với hộ kinh doanh, cần chú trọng kỹ năng ứng dụng công nghệ trong quảng bá sản phẩm, thanh toán số, kinh doanh và mở rộng thị trường trên môi trường số.

Lực lượng hỗ trợ tại cơ sở cũng cần tiếp tục được củng cố. Việc tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng cho cán bộ, đoàn viên, hội viên và lực lượng Tổ công nghệ số cộng đồng cần được quan tâm, qua đó từng bước hình thành mạng lưới hỗ trợ kỹ năng số rộng khắp, thiết thực và hiệu quả.

Quan trọng hơn, cần lấy người dân làm trung tâm của Phong trào, tránh hình thức, không chạy theo số lượng hoạt động. Điều cần hướng tới là những thay đổi cụ thể trong nhận thức, kỹ năng và khả năng ứng dụng công nghệ của người dân, để công nghệ số thực sự trở thành công cụ phục vụ cuộc sống.

Cùng với đó, cần kịp thời phát hiện, biểu dương và nhân rộng những mô hình hay, cách làm hiệu quả; những cá nhân, tập thể và người dân có sáng kiến, ứng dụng công nghệ thiết thực trong lao động, sản xuất, kinh doanh và đời sống. Những câu chuyện thực tế, những kết quả cụ thể sẽ tạo sức thuyết phục và khả năng lan tỏa mạnh mẽ hơn.

“Bình dân học vụ số” không đơn thuần là một hoạt động tuyên truyền về chuyển đổi số mà hướng tới một mục tiêu rộng hơn: phổ cập tri thức, kỹ năng số để mọi người dân có thể chủ động tham gia và thụ hưởng thành quả của tiến trình chuyển đổi số.

Để mục tiêu đó trở thành hiện thực, mỗi cán bộ, đảng viên cần phát huy vai trò tiên phong trong học tập, ứng dụng và tuyên truyền kỹ năng số; mỗi đoàn viên, hội viên cần trở thành một hạt nhân hỗ trợ cộng đồng; mỗi cơ quan, đơn vị, địa phương cần có những việc làm cụ thể, thiết thực để đồng hành cùng người dân.

Từ những lớp học, buổi hướng dẫn kỹ năng số đến từng nhóm cộng đồng; từ những tiện ích trên nền tảng số đến các mô hình “Dân vận số”; từ việc hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến đến trang bị kỹ năng nhận diện lừa đảo trên mạng, “Bình dân học vụ số” đang từng bước được đưa từ chủ trương vào thực tiễn cuộc sống.

Với sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền; sự vào cuộc đồng bộ của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể; sự chủ động, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên và sự hưởng ứng của Nhân dân, Phong trào “Bình dân học vụ số” sẽ tiếp tục được triển khai theo hướng thiết thực, hiệu quả, góp phần xây dựng xã hội số hiện đại, an toàn, văn minh, để không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số.

Trang Anh