Trong bối cảnh các hệ thống radar, hải đăng, doanh trại, các cảng và sân bay Trung Quốc ngang nhiên cho hoạt động tại Biển Đông đòi hỏi một lượng điện vô cùng lớn mà mạng lưới điện trên đất liền không thể cung cấp, các nhà máy điện hạt nhân nổi được tìm đến như một giải pháp. Theo thông tin từ Thời báo Hoàn Cầu, Tập đoàn Công nghiệp đóng tàu Trung Quốc (CSIC) đang lên kế hoạch xây dựng một đội tàu cung cấp điện cho các giàn khoan dầu ngoài khơi và trên các đảo nhân tạo nước này xây dựng phi pháp. CSIC đã từng xây dựng tàu ngầm hạt nhân lớn nhất Trung Quốc và hiện tại sắp xây dựng xong lò phản ứng nổi đầu tiên của Bắc Kinh.

Nguy cơ ô nhiễm phóng xạ đại dương

Trong bối cảnh Bắc Kinh đã và đang gây ra quá nhiều thiệt hại về môi trường khi đơn phương xây dựng liên tục các đảo nhân tạo, tàn phá các rạn san hô, kế hoạch xây dựng nhà máy điện hạt nhân nổi của Bắc Kinh một lần nữa khiến các nhà khoa học không khỏi lo lắng.

Ý tưởng nhà máy điện hạt nhân nổi không mới. Trong thập kỷ 60 của thế kỷ XX, quân đội Mỹ đã lắp đặt một lò phản ứng hạt nhân bên trong một tàu chở hàng để cung cấp điện năng tại khu vực kênh đào Panama. Gần đây, Tập đoàn Năng lượng hạt nhân Nhà nước Rosatom, Nga đã bắt đầu xây dựng các nhà máy điện hạt nhân nổi ở vùng xa xôi như Bắc Cực, sử dụng loại lò phản ứng hạt nhân nhỏ từng được trang bị trong các tàu phá băng lớn nhất của Nga. Tuy nhiên, Biển Đông là khu vực thường xuyên phải chịu nhiều trận bão mạnh. Không nhà khoa học nào có thể ngồi yên khi nghĩ tới việc một lò phản ứng hạt nhân được đặt tại khu vực này, nhất là khi chưa ai biết loại tàu nào sẽ được Trung Quốc sử dụng để chở các lò phản ứng hạt nhân. Khi cơn bão ập đến và tai nạn hạt nhân xảy ra, dù xa khơi tới đâu, vẫn sẽ gây hậu quả khôn lường. Theo ông David Lochbaum - Giám đốc Dự án An toàn hạt nhân thuộc Hiệp hội Các nhà khoa học quan tâm, khi xảy ra tai nạn tại các nhà máy nổi, gió sẽ đẩy phóng xạ đến các trung tâm dân cư lớn. Các phần nóng chảy của lõi phản ứng sẽ làm thủng đáy tàu, tiếp xúc với nước và lan rộng khắp. Quá trình này chắc chắn diễn ra với tốc độ rất nhanh bởi con tàu sẽ phải di chuyển khỏi vùng bão càng sớm càng tốt. Khi đó, nguy cơ ô nhiễm phóng xạ trên đại dương sẽ khó có thể lường được.

Động thái quân sự mới?

Việc Trung Quốc lên kế hoạch đưa nhà máy điện hạt nhân nổi tới các đảo nước này xây dựng phi pháp trên Biển Đông chắc chắn sẽ làm gia tăng căng thẳng tại khu vực đang có nhiều tranh chấp chủ quyền này.

Đây có thể là một động thái quân sự mới của Bắc Kinh, trong chuỗi các hành động leo thang gây quan ngại mà nước này đơn phương tiến hành trên Biển Đông. Trong những năm gần đây, Bắc Kinh đã ngang nhiên xây dựng các đảo san hô tí hon thành các hòn đảo nhân tạo, trang bị sân bay quân sự và thậm chí cả các radar phòng không tiên tiến để “phục vụ mục đích dân sự” (?!).

Các nhà máy điện hạt nhân nổi sẽ giúp quân đội Trung Quốc có nguồn năng lượng bền vững để thực hiện đầy đủ các hoạt động, từ cảnh báo sớm trên không tới các hệ thống điều khiển hỏa lực tấn công và phòng thủ, hay chống ngầm… nước này trang bị trái phép trên các hòn đảo nhân tạo. Khi hệ thống quân sự được tăng cường - Patrick Cronin - Giám đốc cấp cao Chương trình An ninh châu Á - Thái Bình Dương cảnh báo. Đặc biệt, các hệ thống radar phòng không có thể hưởng lợi lớn từ việc có thêm nguồn điện, bởi khi đó tầm bao phủ của radar sẽ mở rộng.

Cronin và các chuyên gia an ninh khác cũng lưu ý, việc triển khai lò phản ứng hạt nhân nổi có thể đóng vai trò như một màn chắn phòng thủ của Trung Quốc trước bất kỳ cuộc tấn công nào có thể xảy ra, từ phía Mỹ hay quân đội các nước khác trong khu vực.

Điều này đặc biệt đáng báo động trong bối cảnh có nhiều quan ngại về việc Trung Quốc sẽ áp đặt Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) xung quanh các thực thể đang tranh chấp ở Hoàng Sa và Trường Sa, như nước này đã làm năm 2013 trên biển Hoa Đông, nhằm phản ứng phán quyết bất lợi Tòa án Trọng tài Thường trực có thể sớm đưa ra trong vụ kiện “đường lưỡi bò” với Philippines. Trong khi đó, Giám đốc cấp cao chương trình an ninh châu Á - Thái Bình Dương thuộc Trung tâm an ninh Mỹ Patrick Cronin lưu ý, các lò phản ứng hạt nhân nổi có thể đóng vai trò như một màn chắn phòng thủ của Trung Quốc trước các nguy cơ tấn công từ bất cứ lực lượng quân đội nào.

Đại biểu nhân dân