Hình thành cơ chế thường xuyên

Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Trương Quân cho biết, các cuộc gặp không chính thức giữa các nhà lãnh đạo Nhóm Các nền kinh tế mới nổi (BRICS) và lãnh đạo ba nước Trung Quốc, Nga, Ấn Độ (RIC) nằm trong khuôn khổ các hoạt động ngoại giao song phương và đa phương của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị G20 tại Nhật Bản. Mặc dù những cuộc gặp không chính thức này vẫn thường được tổ chức bên lề các hội nghị cấp cao đa phương, song xét trong bối cảnh tình hình thế giới hiện nay, cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Trung Quốc - Nga - Ấn Độ mang ý nghĩa quan trọng. Ông Trương Quân cho rằng, quan hệ giữa Trung Quốc với Nga và Ấn Độ đang cho thấy đà tăng trưởng mạnh mẽ. Từ nay trở đi, các nhà lãnh đạo sẽ tiến hành cơ chế gặp mặt ba bên thường xuyên hơn, nhằm làm sâu sắc hợp tác giữa Trung Quốc - Nga - Ấn Độ. 

Trên thực tế, cơ chế gặp gỡ cấp cao ba bên Trung Quốc - Nga - Ấn Độ được thực hiện cách đây 13 năm. Sau thời gian dài gián đoạn, tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 ở Argentina năm ngoái, lãnh đạo ba nước đã vận hành lại cơ chế này. Dự kiến, lãnh đạo ba nước sẽ tiếp tục nhóm họp bên lề Diễn đàn kinh tế phương Đông tại Vladivostok, Nga vào tháng 9 tới.

Tại cuộc gặp diễn ra bên lề Hội nghị G20 ở Nhật Bản, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã tập trung thảo luận các chính sách thương mại theo chủ nghĩa đơn phương và bảo hộ của Mỹ.  Hiện, cả Trung Quốc, Nga và Ấn Độ đều gặp trở ngại trong quan hệ với Mỹ, đặc biệt về kinh tế và thương mại. Trong bối cảnh đó, tăng cường phối hợp giữa ba nước trong các vấn đề lớn mang tính toàn cầu, hợp sức bảo vệ chủ nghĩa đa phương và phản đối chủ nghĩa bảo hộ có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Sự chuyển hướng của New Delhi

Diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến thuế quan Mỹ - Trung chưa có tín hiệu sớm kết thúc, cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Trung Quốc - Ấn Độ - Nga bên lề Hội nghị G20 dường như là một phần trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm thiết lập mặt trận ngoại giao đối phó với Mỹ. Tuy nhiên, cuộc gặp lần này cũng đánh dấu sự chuyển hướng của New Delhi trong quan hệ với Washington. Được biết, ý tưởng tổ chức cuộc gặp ba bên Trung Quốc - Nga - Ấn Độ tại Osaka do Thủ tướng Modi đưa ra, sau các cuộc gặp song phương giữa Chủ tịch Trung Quốc với Tổng thống Nga Putin và Thủ tướng Ấn Độ Modi tại Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) lần thứ 19 ở Kyrgyzstan mới đây.

Các chuyên gia phân tích cho rằng, việc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump sử dụng các biện pháp áp thuế nhằm thúc đẩy các nước khác phải điều chỉnh chính sách, không chỉ riêng trong lĩnh vực thương mại mà trong nhiều lĩnh vực khác, theo ý muốn của Washington đã vô hình trung đẩy các nước vốn dè chừng nhau vào tình thế phải hợp sức đối phó với Mỹ.

Cho đến gần đây, Ấn Độ vẫn tỏ ra hết sức dè dặt với khuôn khổ gặp gỡ ba bên này. Do sự thay đổi đột ngột của Washington trong chính sách thương mại, New Delhi nhận thấy lợi ích từ việc cải thiện quan hệ với Bắc Kinh. Trước đây, Ấn Độ vẫn được coi là đối tác chiến lược của Mỹ nhằm đối trọng với Trung Quốc tại khu vực. Tuy nhiên, gần đây, quan hệ New Delhi - Washington trắc trở. Tháng 3.2018, Mỹ áp thuế nhập khẩu lên các sản phẩm nhôm và thép của Ấn Độ. Tiếp đó, tháng trước, chính quyền Mỹ thông báo loại Ấn Độ ra khỏi danh sách các quốc gia được hưởng ưu đãi thuế của nước này. Đáp trả hành động trên, New Delhi mới đây đã công bố áp thuế lên 29 loại hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ.

Rajeev Ranjan Chaturvedy, chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Quốc tế Rajaratnam thuộc Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore, cho rằng, quan ngại của Ấn Độ về chính sách bảo hộ của Tổng thống Donald Trump có liên quan tới các vấn đề mà lĩnh vực công nghệ thông tin Ấn Độ đang gặp phải. Bước đi mới đây của ông Trump rút Ấn Độ khỏi danh sách ưu đãi thương mại đặc biệt, vốn áp dụng 30 năm qua, lập tức gây ra lo ngại mới cho Delhi.

Trong khi đó, một số nhà phân tích cho rằng, mục tiêu chính của Ấn Độ vẫn là duy trì cân bằng, cả về kinh tế lẫn chiến lược, giữa Washington và Bắc Kinh. Theo Sampa Kundu, Viện Nghiên cứu Symbiosis của Ấn Độ, bất kể những khác biệt lớn giữa hai nước, Ấn Độ và Trung Quốc đều hiểu tầm quan trọng của đối phương, cả ở tầm khu vực và quốc tế. Xét về mọi phương diện, cả Ấn Độ và Trung Quốc đều là những thế lực quan trọng ở cả châu Á cũng như trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Tuy nhiên, chuyên gia này cho rằng, New Delhi nhiều khả năng tiếp tục ủng hộ chính sách kiềm tỏa Trung Quốc của Mỹ, một phần trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và mở.

daibieunhandan.vn