Mỹ: Quốc gia đầu tiên ban hành luật

Mỹ là quốc gia đầu tiên và một trong số ít các quốc gia ban hành luật về vận động chính sách. Hai văn bản quan trọng nhất điều chỉnh hoạt động vận động chính sách ở Mỹ là Luật Liên bang về hoạt động vận động chính sách (FRLA) năm 1946 và Luật về công khai hóa hoạt động vận động chính sách (LDA) năm 1995. Theo FRLA, các tổ chức, cá nhân hoạt động vận động chính sách phải đăng ký với Tổng thư ký của Hạ viện và Thượng viện; thường xuyên giải trình chi tiết về vấn đề tài chính; hàng quý phải gửi báo cáo về các hoạt động vận động chính sách của mình cho Thư ký của Hạ viện và Thượng viện. Với đạo luật này, trên thực tế, các hoạt động vận động chính sách đã được công nhận là hợp pháp.

Trong khi đó, LDA quy định cụ thể việc công khai, minh bạch trong vận động chính sách, từ việc đăng ký, trách nhiệm của nhà vận động chính sách, chế độ báo cáo, xử lý vi phạm. Khoản 8, Mục 3 LDA định nghĩa vận động chính sách là quá trình giao tiếp bằng văn bản hoặc bằng lời nói (bao gồm cả giao tiếp điện tử) với giới chức cơ quan hành pháp hoặc giới chức cơ quan lập pháp về việc thiết lập, sửa đổi hoặc thông qua pháp luật liên bang; việc thiết lập, sửa đổi hoặc thông qua quy tắc, sắc lệnh của Chính phủ hoặc chương trình, chính sách, quan điểm của Chính phủ; việc quản lý thực thi chương trình, chính sách liên bang hoặc quản lý hợp đồng, khoản trợ cấp, khoản vay, giấy phép hoặc sự đề cử hoặc xác nhận cá nhân vào các vị trí liên quan thuộc thẩm quyền của Thượng viện.

Bên cạnh các quy định về mặt pháp lý, vận động chính sách còn chịu sự ràng buộc bởi các chuẩn mực khác để bảo đảm tính minh bạch cho nghề này. Các nhà thiết kế chính sách của Quốc hội Mỹ đã xây dựng các quy tắc đạo đức đối với nghị sỹ, quan chức và nhân viên của họ nhằm bảo đảm tính hợp pháp trong các quan hệ của họ với các chuyên gia vận động chính sách, như những quy định liên quan đến việc nhận quà biếu, phát biểu trước đám đông về các vấn đề có liên quan đến lợi ích của một nhóm, một tổ chức nhất định... Thêm vào đó, pháp luật hình sự Mỹ cũng có quy định các tội danh nhận hối lộ và các khoản thu nhập bất hợp pháp của các quan chức liên bang nhằm ngăn chặn các hoạt động vận động chính sách trái pháp luật, các hành vi đưa hối lộ dưới hình thức đóng góp cho các cuộc tranh cử... Bản thân Liên đoàn các chuyên gia vận động chính sách Mỹ cũng xây dựng một bộ quy tắc đạo đức (Code Of Ethics), trong đó có quy định những việc không nên làm đối với các chuyên gia vận động chính sách.

 Bộ Quy tắc của Nghị viện

Đức không có luật riêng về vận động chính sách như ở một số quốc gia châu Âu. Thay vào đó, hoạt động này được điều chỉnh chủ yếu bởi Bộ Quy tắc thủ tục của Nghị viện. Bên cạnh đó, “Danh sách hiệp hội của Nghị viện” là cơ sở pháp lý tiếp theo cho hoạt động vận động chính sách. Danh sách này tồn tại từ năm 1973, được cập nhật năm 2014, bao gồm 2.178 hiệp hội quốc gia. Danh sách này do Tổng thống quản lý, được cập nhất vài lần mỗi năm. Để gia nhập danh sách, các hiệp hội phải đăng ký một số thông tin cơ bản của hiệp hội đăng ký (tên, địa vị trong nhóm; cơ cấu của ban giám đốc và ban quản trị; lĩnh vực quan tâm; số lượng thành viên; tên của các đại diện được chỉ định; địa chỉ văn phòng của hiệp hội hay nhóm tại nơi đặt Quốc hội hay tại nơi đặt trụ sở của chính quyền liên bang). Việc đăng ký là không bắt buộc, mà chỉ để làm rõ thông tin. Nghị viện Đức có thể đơn phương tuyên bố hủy bỏ một giấy phép ra vào nào đó và Nghị viện cũng như các Ủy ban có thể mời các tổ chức hay chuyên gia không có trong danh sách đăng ký đến dự các cuộc họp nếu thấy cần thiết.

Ngoài ra, một số văn bản khác cũng quy định về hoạt động vận động chính sách ở Nghị viện ở những mức độ khác nhau như: Bộ quy tắc Thủ tục Chung của các Bộ (GGO) quy định sự tham gia của các hiệp hội trong hoạt động lập pháp; Luật các Đảng chính trị và các quy định về vận động tài chính của Đảng quy định về hoạt động vận động tài chính trong vận động chính sách.

Cũng như vậy, hoạt động vận động chính sách công ở Nghị viện Pháp được điều chỉnh bởi Bộ quy tắc Nghị viện mang tên: “Quy tắc minh bạch và đạo đức dành cho các đại diện về lợi ích” thông qua ngày 2.7.2009 và có hiệu lực vào tháng 10 cùng năm. Theo đó, các nhóm lợi ích, hiệp hội được cấp phép để tiếp cận với tòa nhà Nghị viện và các quyền cụ thể khác. Để hưởng lợi từ các quyền này, họ sẽ phải đăng ký, tiết lộ thông tin về hoạt động, các lợi ích mà họ đại diện và tuân theo một bộ quy tắc ứng xử cụ thể. Trong trường hợp có hành vi sai trái, Văn phòng Nghị viện có thể rút tên khỏi danh sách một cách tạm thời hoặc vĩnh viễn. Các nhóm hay tổ chức chuyên nghiệp muốn tiếp xúc với Thượng viện cần đệ đơn tới Ban Thư ký của Chủ tịch Thượng viện để xin phép. Ban Thư ký của Chủ tịch sẽ giải quyết yêu cầu này và có thể cho phép tiếp cận với Thượng viện nếu nhóm chuyên nghiệp này được xem là quan trọng hay là có tính chất đại diện lớn. Mỗi năm, Ban thư ký của Chủ tịch Thượng viện cấp khoảng hơn chục giấy ra vào hành lang của sảnh Thượng viện.

Ngoài ra, Pháp là một trong số ít quốc gia châu Âu có Bộ Quy tắc ứng xử cho các nhà vận động chính sách được ban hành ngày 26.6.2013.

Đaibieunhandan.vn