Cuộc trưng cầu dân ý quan trọng
Ông Netanyahu đã đảm nhiệm vị trí Thủ tướng Israel 4 nhiệm kỳ, tổng thời gian nắm quyền hơn 13 năm, vượt qua cả vị khai quốc công thần của nhà nước Do Thái - Thủ tướng đầu tiên David Ben-Gurion. Được đánh giá là cuộc trưng cầu dân ý quan trọng cho hơn một thập kỷ cầm quyền, cuộc bầu cử lần này sẽ quyết định vị Chủ tịch đảng Likud có thể tìm kiếm nhiệm kỳ 4 năm lần thứ 5 hay không trong bối cảnh ông đang phải đương đầu đám mây đen pháp lý với một loạt cáo buộc tham nhũng.
Kể từ tháng 12.2016, ông Netanyahu đã là trung tâm của ba cuộc điều tra riêng biệt về cáo buộc gian lận, nhận hối lộ và vi phạm lòng tin của công chúng. Mặc dù Thủ tướng Netanyahu gọi đây là âm mưu chính trị, là chiến dịch “săn phù thủy” để đánh bại ông trong bầu cử, nhưng động thái của Tổng Chưởng lý Avichai-Mendelblit trên thực tế đã gây rất nhiều khó khăn cho ông trong mục tiêu tiếp tục cầm quyền tại Israel.
Tuy nhiên, việc quyết định tiến hành bầu cử sớm đã tạo ra lợi thế không nhỏ đối với ông Netanyahu. Chiến thắng trong cuộc bầu cử này có thể cho phép ông đặt ra vấn đề: Một nhà lãnh đạo được ủy thác dân chủ qua bầu cử nên được ưu tiên hơn là các cuộc điều tra, và sẽ là “phản dân chủ” nếu Bộ trưởng Tư pháp Avichai Mendelblit cố tình đưa tân Thủ tướng ra tòa.
Bên cạnh đó, ông Netayahu và đảng cũng không ngừng tập trung vào vấn đề an ninh trong chiến dịch tranh cử, vốn là lợi thế của phe cánh hữu. Ông chỉ trích đối thủ Gantz là người cánh tả yếu đuối, sẽ gây nguy hiểm cho an ninh Israel bằng cách nhượng bộ lãnh thổ cho người Palestine. Ông Gantz cam kết xây dựng hòa bình trong khi lại không có dấu hiệu rõ ràng nào về việc ông có ủng hộ mục tiêu quốc gia của người Palestine ở các vùng lãnh thổ bị Israel chiếm giữ trong cuộc chiến tranh năm 1967 hay không.
Trong khi đó, các động thái của Tổng thống Mỹ Donald Trump như công nhận Jerusalem là Thủ đô của Israel, chuyển Đại sứ quán Mỹ về thành phố này và mới nhất là công nhận chủ quyền Cao nguyên Golan thuộc về Israel, cũng được đánh giá là cú hích quan trọng giúp ông Netanyahu và đảng Likud gia tăng sự ủng hộ của cử tri.
Benny-Gantz - nhân vật thay thế?
Trong bối cảnh an ninh luôn chiếm vị trí trung tâm trong chính trị Israel, Benjamin Gantz (thường được gọi là Benny Gantz) - cựu Tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đang nổi lên như một thách thức lớn nhất đối với Thủ tướng Netanyahu.
Vị tướng ba sao có mẹ là người sống sót sau thảm sát diệt chủng Do Thái đang sử dụng thông điệp về sự đoàn kết và thống nhất chính trị như khẩu hiệu tranh cử vào thời điểm cử tri Israel mệt mỏi vì phân cực chính trị. “Có điều gì đó về hành vi và tính cách cá nhân của Gantz rất tương thích với những khao khát của công chúng Israel về một kiểu lãnh đạo sẽ đưa người Israel xích lại gần nhau, tìm kiếm mẫu số dân sự chung và đảo ngược xu hướng chia rẽ hiện nay”, ông Yohanan Plesner, Chủ tịch Viện Dân chủ Israel (IDI), nhóm chuyên gia cố vấn phi đảng, nhận định.
Năm 2011 khi ông Gantz được bổ nhiệm chức Tham mưu trưởng IDF, Thủ tướng Netanyahu khi đó đã hết lòng ca ngợi nhân vật này là “sĩ quan xuất sắc” mà người Israel cần phải mang ơn. Giờ đây, Thủ tướng lại chỉ trích đối thủ của mình là “người cánh tả”, một thuật ngữ mà ở Israel có thể được hiểu là yếu về an ninh và quốc phòng. Tuy nhiên, như chuyên gia Dan Arbell tại Viện Nghiên cứu Chiến lược quốc tế nhận định: “Cùng với hai thành viên khác trong đảng Xanh và Trắng là Moshe Bogie Yaalon và Gabi Ashkenazi, đều là cựu Tổng tham mưu trưởng của IDF, kinh nghiệm của các lãnh đạo đảng này về vấn đề an ninh là không thể sánh được”. Tướng Gantz còn phục vụ 38 năm trong Lực lượng Quốc phòng, tổ chức được kính trọng nhất ở Israel. Ông giữ vị trí chỉ huy trong hai cuộc chiến ở Lebanon, mọi cuộc nổi dậy của người Palestine và cả ba cuộc chiến với Hamas.
Ông Benny-Gantz và đảng Xanh - Trắng cũng tập trung thuyết phục cử tri về những thay đổi đối với đất nước nếu trở thành Thủ tướng, như sửa đổi luật quốc gia - nhà nước (được liên minh cầm quyền của Thủ tướng Netanyahu thông qua năm 2018), thúc đẩy đối thoại với các lãnh đạo Ảrập để giải quyết vấn đề Palestine...
Tuy nhiên, các nội dung ông Benny-Gantz đưa ra được đánh giá là chưa đủ đặc sắc, nhất là chương trình kinh tế, để thuyết phục cử tri cánh hữu ủng hộ. Ngoài ra, điểm yếu nhất của Benny Gantz là chưa có nhiều kinh nghiệm chính trường.
Bà Haim Malka, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington D.C. phân tích: “Ông Gantz phải đối mặt với nhiều thách thức khi không có bộ máy hỗ trợ vận động tranh cử trên toàn quốc”. Bà Malka đánh giá ông Gantz có thể lặp lại tình cảnh tương tự chính khách Israel Tzipi Livni của Đảng Kadima trong năm 2009. “Hệ thống bầu cử có thể dẫn đến kịch bản đảng của ông Gantz giành được nhiều phiếu nhưng không thể thành lập chính phủ liên minh. Đó là điều đã xảy ra năm 2009, ông Tzipi Livni giành được nhiều phiếu nhất với tư cách đứng đầu đảng Kadima nhưng lại không vượt qua Thủ tướng Netanyahu khi ông thỏa thuận liên minh được với nhiều đảng khác”, bà Malka nhấn mạnh.
Chính trường Israel hiện tại cơ bản chia làm hai khối là trung tả và cánh hữu. Theo kết quả thăm dò dư luận, khối trung tả do ông Benny-Gantz đứng đầu gồm các đảng Xanh - Trắng, Công đảng, Hadash-Taal, Raam-Balad, Meretz… dự kiến giành được tổng cộng khoảng 54 ghế. Khối cánh hữu gồm đảng Likud, các đảng cánh hữu (United Right List, United Torah Judaism, Shas, New Right), các đảng có khuynh hướng cánh hữu (Zehut, Kulanu) có thể giành được tổng cộng 66 ghế. Kết quả này sẽ tạo thuận lợi cho Thủ tướng Netanyahu và đảng Likud trong thành lập chính phủ mới, bất chấp Likud có thể giành được ít ghế hơn đảng Xanh - Trắng.
daibieunhandan.vn
