Xây xong trụ sở mới vẫn không trả trụ sở cũ

Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước năm 2008 là văn bản pháp luật cao nhất lần đầu tiên được ban hành ở nước ta về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước. Qua 7 năm thực hiện, Luật đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác này, dần đưa tài sản nhà nước trở thành nguồn lực quan trọng của phát triển kinh tế - xã hội. Các quy định của Luật đã giúp cơ quan chức năng tính toán tương đối chính xác giá trị của tài sản giao cho các cơ quan, đơn vị, tổ chức; khắc phục phần nào tình trạng lãng phí, thất thoát trong sử dụng tài sản nhà nước.

Tuy nhiên, Luật hiện hành mới điều chỉnh với một bộ phận tài sản tại cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, còn bỏ sót nhiều loại tài sản khác, làm giảm hiệu quả, hiệu lực của việc quản lý, sử dụng những tài sản này. Thậm chí, nhiều dự án đầu tư bằng vốn nhà nước hoặc vốn đi vay, sau khi hoàn thành 3 - 5 năm sau vẫn chưa trả lại xe ô tô để phục vụ dự án. “Khi bàn giao lại thì xe đã gần như nát hết, nhưng không ai chịu trách nhiệm, vì xe phục vụ dự án chưa được quy định tại Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước hiện hành” - Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Hữu Chí cho biết.

Điều khiến Bộ Tài chính - cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ về quản lý tài sản Nhà nước, tâm tư nhất là quy trình đầu tư, mua sắm, xử lý tài sản nhà nước hiện bị phân tán do nhiều cơ quan, đơn vị cùng thực hiện. Các đơn vị trực tiếp sử dụng tài sản nhà nước vừa được giao quyền quản lý, vừa được giao quyền sử dụng, hay nói cách khác là “vừa đá bóng, vừa thổi còi”. Đây là nguyên nhân chính khiến nhiều cơ quan khi xin đầu tư xây dựng trụ sở mới đều cam kết sẽ trả lại trụ sở cũ, song xây xong lại viện đủ lý do để ở lại và cũng khiến Bộ Tài chính đang đau đầu, vì phải “báo cáo lên, báo cáo xuống” với Thủ tướng Chính phủ, song cũng chẳng thể đứng ra thu hồi trụ sở.

Để khắc phục tình trạng này, ông Nguyễn Hữu Chí cho biết, dự án Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước (sửa đổi) quy định, sẽ giao việc quản lý, điều chuyển trụ sở cho Bộ Tài chính (với các trụ sở cơ quan Trung ương) và Sở Tài chính (ở địa phương). Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về các hình thức mua sắm, đầu tư xây dựng, sử dụng, xử lý tài sản công mới như: Mua sắm tập trung; đầu tư xây dựng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp theo hình thức PPP (hợp tác công - tư); khoán kinh phí sử dụng tài sản công; huy động vốn để xây dựng, mua sắm tài sản tại đơn vị công lập…

Có nên cho thuê tài sản nhà nước?

Về nguyên tắc, tài sản nhà nước trước hết phải được sử dụng để phục vụ quản lý nhà nước. Nhưng trên thực tế, một số đơn vị sự nghiệp sử dụng không hết công suất tài sản được giao, mà không dễ để sắp xếp đơn vị khác cùng sử dụng. Để tăng hiệu quả của tài sản công dùng chưa hết công suất, dự án Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước (sửa đổi) quy định, đơn vị sự nghiệp công lập được khai thác, sử dụng tài sản để liên doanh, liên kết với tổ chức, cá nhân trong và ngoài trước; khai thác tài sản vào mục đích cho thuê.

Nhưng Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Đức Kiên băn khoăn, nếu cho phép đơn vị sự nghiệp công lập được cho thuê khi sử dụng không hết công suất (Điều 56, dự thảo Luật), thì dễ xảy ra tình trạng chạy theo công suất, đưa ra dự kiến công suất sử dụng cao để có thêm diện tích cho thuê. Những tài sản này hiện chủ yếu được đầu tư xây dựng, mua sắm từ vốn từ ngân sách nhà nước, nên quy định như dự thảo Luật sẽ tiếp tục khuyến khích các đơn vị “thích” sử dụng ngân sách.

Tuy nhiên, Cục trưởng Cục Quản lý tần số vô tuyến điện Đoàn Công Hoan khẳng định, không thể phủ nhận tình trạng nhiều tài sản hình thành từ nguồn ngân sách sẽ không sử dụng hiệu quả nếu không cho thuê (trung tâm hội nghị, nhà nghỉ dưỡng, cơ sở đào tạo của bộ, ngành…). Hay diện tích trụ sở làm việc bị dôi dư do dồn dịch các cơ quan nhà nước; diện tích đất còn thừa do chưa được cấp đủ vốn để xây hết trụ sở làm việc... Nhấn mạnh các tài sản nhà nước không sử dụng hết đang được cho thuê không chính tắc (thuê chui) từ nhiều năm qua, ông Đoàn Công Hoan cho rằng, dự thảo Luật nên cho phép các đơn vị được cho thuê tài sản Nhà nước được giao trong thời gian không sử dụng thường xuyên, với điều kiện cụ thể và chặt chẽ. Tiền thu được sẽ khấu trừ vào tiền ngân sách cấp hoặc phải trả vào nguồn xuất phát sau khi trừ đi chi phí cho thuê.

Theo tính toán của các chuyên gia, chỉ cần hiệu quả sử dụng tài sản công (trong đó có tài sản nhà nước) tăng 1 - 2%, thì hàng năm ngân sách nhà nước sẽ được tiết kiệm hàng chục nghìn tỷ đồng. Ngân hàng Thế giới cũng khuyến nghị chia tài sản công làm hai loại (tài sản công chính sách và tài sản công thương mại) nhằm giúp quản lý, sử dụng loại tài sản này hiệu quả hơn. Do đó, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Hữu Quang tán thành với phương án cho phép sử dụng, khai thác tài sản Nhà nước chưa sử dụng hết công suất. Nhưng phải tách bạch giữa nhiệm vụ quản lý Nhà nước, với nhiệm vụ quản lý tài sản Nhà nước, và nếu đưa vào kinh doanh phải do đơn vị có địa vị pháp lý như doanh nghiệp khai thác - ông Nguyễn Hữu Quang nhấn mạnh.

Giá trị nhà, đất, ô tô và các loại tài sản khác đang được giao cho cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị xã hội... hiện nay lên tới 1.040.452 tỷ đồng. Trong đó, tại các cơ quan nhà nước là 281.086 tỷ đồng, tại các đơn vị sự nghiệp là 718.562 tỷ đồng (tính theo đơn giá đất của địa phương), tại các tổ chức là 37.609 tỷ đồng. Từ tháng 1.2009 - 8.2016, Nhà nước đã đầu tư thêm 94.285 tài sản nhà nước để giao cho các cơ quan, đơn vị, tổ chức kể trên với tổng trị giá gần 220.775 tỷ đồng.  Cục trưởng Cục Quản lý công sản Trần Đức Thắng

Đại biểu nhân dân