Tin dân, hoàn thành trọng trách trước nhân dân

- Ngay sau khi thực hiện thành công Cách mạng tháng Tám, giành lại chính quyền, Đảng Cộng sản và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quyết định tiến hành Tổng tuyển cử ngày 6.1.1946 bầu ra QH đầu tiên của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đối với sự kiện cách đây 70 năm, ông có những ấn tượng nào?

- Tổng tuyển cử ngày 6.1.1946 và bầu ra QH đầu tiên của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa không tự dưng mà có. Đó là kết quả khởi nguồn của cuộc Cách mạng tháng Tám - một cuộc giải thoát vĩ đại, từ địa vị lệ thuộc thành quốc gia độc lập, từ thân phận nô lệ thành công dân tự do. Nhân dân ta đã vùng lên làm chủ vận mệnh của mình. Nhưng có thể thấy, việc giành lấy chính quyền sau Cách mạng tháng Tám mới là bước làm chủ đầu tiên, quan trọng nhất phải là làm chủ trực tiếp - tự bầu ra người mình tin tưởng, giao trọng trách, rồi kiểm soát, giám sát họ. Bước khởi đầu của QH ViệtNamcũng là từ cách thức làm chủ đó. Ngày 6.1.1946, lần đầu tiên trong lịch sử hàng mấy nghìn năm của dân tộc Việt Nam, nhân dân ta nô nức đi bầu cử và Tổng tuyển cử trên toàn quốc đã bầu ra QH đầu tiên của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ảnh: Quang Khánh

Tôi có hai ấn tượng đối với cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946. Đó là, lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Việt Nam đã được biết thế nào là bầu cử, tự đi bầu cử trực tiếp, tự thực hiện quyền dân chủ thực sự của mình. Đồng thời, trong hoàn cảnh vừa giành được chính quyền, vận mệnh đất nước đang trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, song các nhà lãnh đạo quốc gia đã tin dân, kiên quyết tổ chức bầu cử tự do, phổ thông đầu phiếu. Nhờ niềm tin này, Cách mạng đã thiết lập chính quyền hợp pháp bằng bước đi phi vũ trang thông qua từng lá phiếu của công dân và bằng chính ý chí, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân.

- Trong 70 năm qua, đất nước trải qua những giai đoạn phát triển khác nhau. Cùng trong tiến trình ấy, QH cũng có những điểm khác biệt nhất định trong từng giai đoạn, nhất là giữa thời chiến với thời bình. Nhưng dù trong hoàn cảnh nào, hoạt động của QH trong 13 nhiệm kỳ qua đều có nguồn mạch chung nổi bật…?

- QH ViệtNamtrong thời chiến hay thời bình đều đã hoàn thành trọng trách trước quốc dân, đồng bào. Quốc dân bầu ra QH, giao nhiệm vụ cho QH thì QH phải có nghĩa vụ hoàn thành trọng trách trước quốc dân. Nhìn ở góc độ này có thể thấy, QH cũng tương tự như Đoàn vệ quốc quân - từ Nhân dân mà ra, vì Nhân dân mà chiến đấu, hy sinh. Vì Nhân dân cũng chính là nguồn mạch chung đã tuôn chảy không ngừng nghỉ trong hoạt động của QH 13 nhiệm kỳ vừa qua.

Nhìn lại chặng đường 70 năm qua, cùng với những thăng trầm của đất nước, QH - cơ quan đại diện tối cao của nhân dân, đã hoạt động và trưởng thành trong bối cảnh đầy gian nan, trắc trở. Chỉ tính từ năm 1976 đến nay, QH nước ta mới hoạt động nguyên nghĩa là QH thời bình, QH của một nước ViệtNamthống nhất và đã tập trung ý chí, nghị lực cho đất nước phát triển vững mạnh. Nhưng công bằng mà nói, ngay cả trong giai đoạn này, từ thời điểm hòa bình lập lại cho đến nay, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong hoạt động của QH nào có lơi lỏng. QH cũng như toàn Đảng, toàn dân luôn trong tư thế vừa xây dựng, vừa sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc. Đây cũng là đặc trưng có tính xuyên suốt trong tổ chức và hoạt động của QH ViệtNamchưa được đề cập, đánh giá kỹ càng.

Cốt cách và bản lĩnh

- Nhìn lại chặng đường 70 năm qua của QH Việt Nam, QH năm 2016 có điểm gì khác so với QH năm 1946, thưa ông?

- Khác nhiều lắm chứ. QH năm 2016 là QH đã trưởng thành, đã đúc rút được kinh nghiệm của 70 năm hình thành và phát triển. QH năm 1946 đã thông qua Hiến pháp đầu tiên của nước ta (Hiến pháp năm 1946) và được tổ chức, hoạt động trên cơ sở Hiến pháp 1946. QH năm 1946 chủ yếu hướng tới và đã làm thực hiện nhiệm vụ vẻ vang là đưa sự nghiệp kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược đến toàn thắng.

QH năm 2016 được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp năm 2013. Bên cạnh đó, với tầm vóc phát triển của đất nước, không khí dân chủ, trình độ dân trí, bối cảnh hội nhập quốc tế… đã buộc QH tự trưởng thành để đáp ứng với những yêu cầu, đòi hỏi, thách thức mới, cũng như nguyện vọng của cử tri đã bầu ra mình. Tới đây, QH năm 2016, bên cạnh hướng tới việc bảo đảm quyền lợi của Tổ quốc và Nhân dân ta, còn phải đưa Nhân dân ta vươn ra thế giới, để khẳng định bản lĩnh, tầm vóc ViệtNamtrước nhân dân thế giới. Đó là tầm cỡ, là thước đo sự trưởng thành, khả năng đưa đất nước hội nhập của QH.

- Những kết quả QH đạt được trong 70 năm qua bắt nguồn từ những nhân tố nào, thưa ông?

- Các kết quả có được trong hoạt động của QH 70 năm qua do nhiều nhân tố tạo thành.

Trước hết, nhân tố đầu tiên là người dân - vì có dân mới có QH. Dân ta trọng dân chủ, biết lựa chọn những người xứng đáng để đại diện cho mình làm chủ ở tầm quốc gia. Dân chủ cũng là một đặc tính nổi bật, góp phần tạo dấu ấn của QH với cử tri, nhân dân cả nước trong 13 nhiệm kỳ qua.

Thứ hai, thành công của QH cũng xuất phát từ tư tưởng trọng pháp quyền của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cũng như của Đảng ta. Mà cốt lõi của Nhà nước pháp quyền là Hiến pháp và pháp luật. Xây dựng Nhà nước pháp quyền là nhiệm vụ chủ yếu của cơ quan dân cử, trong đó QH giữ vai trò trung tâm.

Thứ ba, QH đã luôn cố gắng nâng mình lên ngang tầm nhiệm vụ mà quốc dân, đồng bào giao phó. Nhận trọng trách thì dễ, hoàn thành trọng trách mới khó. Thực tế có nhiều ví dụ về cơ quan, tổ chức, cá nhân tuy luôn sẵn sàng nhận nhiệm vụ, nhưng không hoàn thành hoặc hoàn thành dở dang. QH ViệtNam hoàn toàn khác, những việc đã đưa vào chương trình, kế hoạch hoạt động đều đặng hoàn thành. Đấy là cách làm, là cốt cách, là bản lĩnh QH từ trước đến nay. QH trong các nhiệm kỳ kế tiếp cần tiếp tục phát huy đặc điểm này.

- Xin cảm ơn ông!

Đại biểu nhân dân