Nhiều tiềm năng nhưng doanh nghiệp còn chần chừ

Về vấn đề liên kết và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nhất là nông nghiệp công nghệ cao, ĐB Lê Công Đỉnh (Long An) cho biết, thực tế ở một số địa phương đã có những mô hình doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nhưng số lượng còn ít và việc doanh nghiệp tham gia phát triển nông nghiệp công nghệ cao cũng chưa phổ biến. Nói cách khác, hiện nhiều doanh nghiệp đã nhận thấy, nông nghiệp là lĩnh vực tiềm năng để đầu tư, nhưng vẫn còn chần chừ. Nguyên nhân, theo ĐB Lê Công Đỉnh, là bởi đất đai sản xuất nông nghiệp công nghệ cao cần diện tích rộng và thời hạn sử dụng đất lâu dài để thực hiện cơ giới hóa, tự động hóa nhằm tăng năng suất lao động, giảm giá thành sản phẩm, bảo đảm sự đồng bộ của sản phẩm trên diện rộng và nhiều lợi ích khác.

Tuy nhiên, hiện đất sản xuất đang thuộc quyền sử dụng của người dân, mỗi hộ một diện tích nhỏ, manh mún và không đồng đều. Doanh nghiệp rất khó tích tụ ruộng đất để sản xuất lớn, còn người dân thì không muốn rời bỏ đất đai, vốn là tài sản lớn nhất của mình, cũng như tập quán canh tác đã hình thành từ lâu đời. Mặt khác, điều mà các nhà đầu tư quan tâm không phải chỉ trông vào những chính sách ưu đãi của Nhà nước mà còn là vấn đề “tuổi thọ” của chính sách có lâu dài và nằm trong quy hoạch rõ ràng, ổn định hay không.

Ngoài ra, còn có vấn đề về tính chủ động của doanh nghiệp trong nắm bắt, triển khai ứng dụng công nghệ, đặc biệt là công nghệ cao và các trang thiết bị liên quan đến nông nghiệp công nghệ cao; và vấn đề liên kết giữa người sản xuất với nông dân. Hiện nay, đã có vài mô hình doanh nghiệp hợp tác với nông dân trong việc bao tiêu sản phẩm, nhưng theo nhiều ĐBQH, nhìn chung vẫn mang tính phong trào.

Phân tích những bất cập trong chính sách dành cho nông nghiệp, nông thôn thời gian qua, ĐB Lưu Thành Công (Vĩnh Long) cho rằng, dù nhiều chính sách phát triển cho nông nghiệp, hỗ trợ nông dân được ban hành, nhưng tính thực tiễn lại chưa cao. Thậm chí, có chính sách đầu tư còn dàn trải, chưa đồng bộ, chưa đi vào trọng tâm, trọng điểm, nên chậm đi vào cuộc sống.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách để thu hút đầu tư

Tìm lời giải cho câu hỏi, làm thế nào để phát triển được nền nông nghiệp công nghệ cao, nhiều ĐBQH cho rằng, mục tiêu này chỉ có thể làm được nếu doanh nghiệp đầu tư vào phát triển nông nghiệp công nghệ cao với vai trò trung tâm, bên cạnh họ là nhà quản lý, nhà khoa học và nhà nông. Để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp cần có những chính sách mạnh mẽ hơn, đặc biệt khuyến khích các doanh nghiệp mở đường, mang lại uy tín cho nông sản Việt Nam với quốc tế. Cần có chính sách đối với người đưa quỹ đất vào liên kết sản xuất nông nghiệp công nghệ cao; có chính sách đối với các phương thức sản xuất nông nghiệp công nghệ cao như khu nông nghiệp công nghệ cao, trang trại, nông hộ... Trong đó, quan trọng nhất là tiếp cận các nguồn tín dụng lãi suất thấp trong đầu tư và sản xuất...

Nhấn mạnh đến việc cần quan tâm đầu tư tương xứng hơn cho ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, ĐB Huỳnh Thanh Cảnh (Bình Thuận) cho rằng, đây là cơ sở để không ngừng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh hàng hóa nông sản. Và việc này phải đi đôi với đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo Đề án 1956 của Chính phủ. Đồng thời, có chính sách nhằm tạo đòn bẩy thực sự, khuyến khích các hình thức hợp tác, liên kết theo chuỗi giá trị trong nông nghiệp từ sản xuất đến chế biến, tiêu thụ...

Giải trình làm rõ thêm những vấn đề ĐBQH đặt ra, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nguyễn Xuân Cường khẳng định việc thực hiện chủ trương phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã đạt những thành tựu to lớn, cụ thể tái cơ cấu nông nghiệp thời gian qua đạt được kết quả bước đầu. Tuy nhiên, trong thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp vẫn còn những hạn chế, tồn tại. Đó là sức sản xuất lớn, nhưng quy mô sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại chỉ mới chiếm tỷ lệ nhỏ. Các sản phẩm nông nghiệp làm ra chủ yếu là sản phẩm thô, ít sản phẩm chế biến sâu, dẫn tới chuỗi giá trị là thấp. Thị trường thiếu ổn định, thậm chí tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nhân tố hạt nhân trong tổ chức sản xuất nông nông nghiệp là hợp tác xã thì cũng chưa được nhiều.

Trên cơ sở phân tích nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém nêu trên, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường nêu rõ, trong thời gian tới, cần xác định nhóm sản phẩm lợi thế quốc gia để tập trung đầu tư và thúc đẩy, tạo ra giá trị lớn, đồng thời, tập trung phát triển nhóm sảm phẩm có quy mô lớn, đặc thù, chủ lực ở cấp tỉnh, và nhóm sản phẩm có giá trị cao ở quy mô nhỏ trong các địa phương.

Để thúc đẩy nông nghiệp phát triển, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho rằng, phải tập trung giải quyết những “điểm nghẽn”, trong đó nút thắt lớn nhất là đất đai. Theo đó, cần thay đổi để bảo đảm tích tụ đất đai đến ngưỡng cho phép có thể ứng dụng mạnh khoa học kỹ thuật, áp dụng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, chất lượng cao, đáp ứng cho xuất khẩu. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển nông nghiệp, tái cơ cấu nông nghiệp, nhất là chính sách khuyến khích, thu hút doanh nghiệp đầu tư cho nông nghiệp...

Đại biểu nhân dân