Cháy nổ diễn biến phức tạp - do văn bản quy phạm pháp luật?

Theo ghi nhận từ Bộ Công an - lực lượng nòng cốt trong công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC), thời gian qua, công tác PCCC đã có chuyển biến tích cực, phong trào toàn dân tham gia PCCC được đẩy mạnh và ngày càng phát triển sâu rộng. Hiệu lực quản lý nhà nước về PCCC được tăng cường… Nhờ đó đã từng bước kiềm chế sự gia tăng về số vụ cháy và thiệt hại do cháy gây ra, góp phần bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Ước tính giai đoạn 2014 - 2018, lực lượng cảnh sát PCCC đã trực tiếp dập tắt được 12.360 vụ cháy, bảo vệ được khối lượng tài sản, hàng hóa trị giá hàng chục nghìn tỷ đồng.

 Tuy nhiên, 4 năm qua cũng ghi nhận tình hình cháy, nổ, sự cố, tai nạn diễn biến phức tạp, nhất là cháy nổ tại các khu dân cư, hộ gia đình, nhà cao tầng, chợ, khu công nghiệp, nhà xưởng, phương tiện giao thông và cháy rừng… Nguyên nhân PCCC chưa hiệu quả đều được các Bộ: Công an, Quốc phòng, Công thương, Xây dựng, Thông tin và Truyền thông cho rằng lực lượng PCCC còn mỏng, kinh phí đầu tư trang thiết bị còn thiếu, người đứng đầu chưa thực sự quan tâm, ý thức phòng cháy của người dân chưa cao. Đáng buồn hơn là có nguyên nhân do văn bản quy phạm pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Bá Tỵ làm việc với các bộ về thực hiện chính sách, pháp luật về phòng cháy, chữa cháy Ảnh: Hoàng Ngọc

Dẫn chứng các nguyên nhân này chưa thật sự đúng và trúng, Phó Trưởng đoàn giám sát của QH, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga thẳng thắn: “Nếu Luật biết nói, có lẽ chính luật sẽ phản đối, bởi bất cứ cái gì cũng đổ tại quy định của luật. Cứ thực hiện đúng quy định của luật thì hiệu quả công tác PCCC chắc chắn sẽ khác nhiều. Nếu luật vướng mắc, thì chính các bộ - những cơ quan triển khai thi hành luật phải làm rõ lý do vì sao sửa đổi, vì sao chưa hợp lý?”.

Thật vậy, qua nghe các bộ báo cáo, các thành viên Đoàn giám sát cho rằng, báo cáo của các bộ vẫn chung chung. Có rất nhiều vụ cháy, với nhiều dạng cháy, do vậy, các bộ cần nhìn thẳng vào sự thật, chỉ rõ nguyên nhân của từng dạng cháy. Ví dụ nguyên nhân cháy chợ phải khác với nguyên nhân cháy chung cư, cháy phương tiện giao thông, cháy rừng… 40% nguyên nhân cháy chung cư là do chập điện - vấn đề này sẽ được khắc phục ra sao, thành viên Đoàn giám sát, Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng và An ninh Nguyễn Thanh Hồng nêu vấn đề. Phải chăng cần gắn trách nhiệm của ngành điện trong cung ứng điện với an toàn phòng chống cháy, nổ trong thời gian tới?

Cháy phần nhiều do… vô ý

Thừa nhận nguyên nhân cháy do điện chiếm tỷ trọng cao nhất, rồi đến hóa chất, khí lỏng, xăng dầu, đại diện Bộ Công an cho biết, đường dây điện của chúng ta không an toàn, nhiều loại dây loằng ngoằng, từ dây cao thế, hạ thế, dây điện dân cư, dây điện thắp sáng, dây điện thoại... Điều đó đòi hỏi an toàn về điện, nhất là điện trong xây dựng phải là lưu ý đầu tiên. Thứ hai là liên quan đến quy hoạch xây dựng, ở nhiều nơi tại TP Hà Nội, khi xảy ra cháy, xe PCCC không thể vào được. Ví như, ở các nhà cao tầng san sát nhau hoặc chợ Đồng Xuân chẳng hạn. Hay trong xây dựng, các xe thang hiện đại nhất chỉ lên được tối đa 20 tầng, trong khi các chung cư, trung tâm thương mại của chúng ta đã lên đến 40 tầng, thậm chí là 60 tầng, vấn đề này sẽ giải quyết ra sao? Đối với các biển quảng cáo, hiện đang được người dân sử dụng, treo chắn hết cửa nhà, rất khó để dùng vòi chữa cháy, chúng ta buộc phải phá cửa để cứu người… Những vấn đề này đều có liên quan trực tiếp đến Luật Phòng cháy, chữa cháy; Luật Quy hoạch; Luật Xây dựng.

Về trách nhiệm, lãnh đạo Bộ Công an cho rằng, trách nhiệm PCCC là của toàn dân và các cấp chính quyền. Ngay lực lượng PCCC thời gian qua bố trí không đúng, buộc Bộ phải tổ chức lại lực lượng. Chúng ta thành lập đến 20 Sở PCCC, nhưng chỉ có đến cấp phòng, trong khi đó PCCC phải bám sát cơ sở, thực hiện lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, chỉ huy tại chỗ, hậu cần tại chỗ. Hiện Luật Phòng cháy, chữa cháy đã quy định rất rõ, như khu dân cư đã có lực lượng dân phòng, hay khu nhà cao tầng có lực lượng PCCC cơ sở, lực lượng PCCC chuyên ngành của các khu công nghiệp; chuyên nghiệp thì có lực lượng PCCC khu vực, như khu vực Hà Nội có thể hỗ trợ cho tỉnh Hòa Bình và ngược lại. Mặt khác, cũng phải nhìn nhận đến ý thức của người dân vì chúng ta tự phòng là chính. Như mỗi gia đình liệu đã có một bình cứu hỏa hay chưa?

Thực tế, cháy xảy ra chỉ là do lỗi vô ý là nhiều. Thế nhưng, trước khi nói đến trách nhiệm của người dân, Phó Trưởng đoàn giám sát, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga chỉ rõ, ý thức của người dân được rèn giũa bởi chính những người thực thi pháp luật của Nhà nước. Công tác thanh tra, kiểm tra phòng cháy đã thực sự nghiêm hay chưa? Ở mảng phòng cháy, ưu điểm của chúng ta là gì, nhược điểm là gì? Trong công tác xử phạt, các Bộ đã xử phạt được bao nhiêu vi phạm về PCCC? Việc dư luận phản ánh có tiêu cực trong thanh tra, kiểm tra về PCCC có đúng không?

Giám sát phải rõ trách nhiệm. Vì vậy, Đoàn giám sát của QH một lần nữa nhấn mạnh, cần làm rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, trách nhiệm của chính quyền địa phương trong hoạt động PCCC. Nếu không quy trách nhiệm gắn với quyền hạn thì vị trí được giao đó, lương được hưởng đó, nhưng xảy ra cháy cũng chả sao, cháy lần sau có lẽ vẫn thế, không thực sự có giải pháp triệt để để khắc phục. Trong dự báo của Bộ Công an cũng có nêu, cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế ngày càng nhanh, thì nguy cơ cháy nổ ngày càng lớn. Vậy giải pháp ứng phó tới đây của chúng ta thế nào? Đoàn giám sát thực sự kỳ vọng ở chính những người thực thi pháp luật những kiến nghị mang tính đột phá, phù hợp với thực tế ở nước ta.

Trưởng Đoàn giám sát của QH, Phó Chủ tịch QH Đỗ Bá Tỵ đề nghị các bộ tiếp tục bổ sung hoàn thiện báo cáo. Trong đó, chỉ rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan, trách nhiệm của cá nhân, tổ chức. Đánh giá bài học kinh nghiệm rút ra từ các vụ cháy, nổ, từ công tác thanh tra, kiểm tra, đến ý thức chấp hành Luật Phòng cháy, chữa cháy nhằm đưa ra giải pháp hiệu quả. Đây là cơ sở để Đoàn giám sát tiếp tục đi sâu, nắm bắt thực tiễn và có cái nhìn tổng quát hơn, bảo đảm đợt giám sát lần này của QH thật sự có chất lượng cao.

Đaibieunhandan.vn