CÔNG TÁC DÂN VẬN PHẢI THAM MƯU CHO ĐẢNG ĐƯA

CHỦ TRƯƠNG, ĐƯỜNG LỐI ĐÚNG ĐẮN VÀO CUỘC SỐNG*

PHẠM THẾ DUYỆT**  

Năm 1996, Đảng ta đã tổng kết việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 8B về tăng cường công tác quần chúng của Đảng, củng cố mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân. Chúng ta có dịp xem xét công tác dân vận một cách toàn diện và sâu sắc đã góp phần cho chuẩn bị Đại hội lần thứ VIII của Đảng, giúp Đảng đề ra các chính sách nhằm phát huy sức dân, tiếp tục công tác đổi mới của đất nước, đẩy tới công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa vì mục tiêu "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh".

Định hướng đúng đắn của Đại hội VIII đã cổ vũ nhân dân ta tiếp tục phấn đấu đạt mức tăng trưởng kinh tế khá cao. Năm 1997, tuy bị ảnh hưởng nặng nề của cơn bão số 5 gây ra những tác động của sự biến động về tài chính - tiền tệ của khu vực Đông Nam Á, nhưng đất nước ta vẫn đạt sản lượng lương thực cao nhất so với những năm qua.

Tuy nhiên, trên góc độ công tác dân vận, ta càng có thêm thực tiễn để thấy rõ sự cần thiết phải giải quyết đồng bộ những vấn đề xã hội trong quá trình tăng trưởng về kinh tế, đặc biệt là trong nền kinh tế nhiều thành phần, còn nhiều điều với ta là rất mới mẻ. Trong cuộc sống của nhân dân nảy sinh nhiều vấn đề bức xúc, ví dụ:

Do vốn ta ít, tích lũy của ta còn hạn hẹp mà yêu cầu đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng lại lớn, do vậy chủ trương Nhà nước và nhân dân cùng làm là rất đúng. Nhưng bên cạnh đó, việc huy động sức dân thế nào cho hợp lý, cách làm thế nào cho nhân dân đồng tình đã trở thành vấn đề rất lớn, có ý nghĩa rộng trong xã hội ta (nhất là ở nông thôn).

Quá trình ra đời và mở rộng các đô thị, các khu công nghiệp, các con đường lớn, sân bay, bến cảng, v.v. ta phải giải tỏa, đền bù, có thể thực hiện được các mục tiêu thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nhưng, chính các điểm đền bù, giải tỏa đã sinh ra các "điểm nóng". Ta phải làm sao cho các vùng chuyển đổi, nhân dân có việc làm, có cuộc sống ổn định để đi lên, dân có quyền lợi khi đất nước đổi thay, nhân dân tham gia và bảo vệ cho các dự án xây dựng của Nhà nước triển khai thuận lợi.

Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng là phù hợp lợi ích đất nước và hợp lòng người dân. Vừa qua chúng ta đã có nhiều mô hình tốt ở các vùng, các miền, do có chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi mà thu nhập của người dân khá lên, giảm bớt đói nghèo. Đảng bộ cơ sở và các đoàn thể gắn với dân. Tuy vậy, ở nhiều nơi vẫn còn xảy ra tình trạng ứ đọng sản phẩm, bị thất thu, dịch bệnh, thiên tai làm cho nhân dân băn khoăn, lo lắng. Ngày nay, các vấn đề kinh tế luôn luôn phải gắn với các vấn đề xã hội. Công tác dân vận phải tham mưu cho Đảng đưa chủ trương, đường lối đúng đắn vào cuộc sống, góp phần tháo gỡ những bức xúc của nhân dân như:

+ Vừa có việc làm, có cuộc sống tốt, bảo vệ lợi ích của công nhân lao động, vừa bảo đảm lợi ích của các doanh nghiệp (trong nước, nước ngoài), khuyến khích các nguồn đầu tư nước ngoài;

+ Vừa khuyến khích người có tài năng, có vốn đầu tư canh tác để tạo nên các vùng sản phẩm có giá trị, đồng thời không để cho nông dân "trắng tay" về ruộng đất trong khi chưa chuyển sang nghề khác một cách hợp lý;

+ Làm sao cho việc di chuyển dân cư có sự chỉ đạo, không thành các đợt sóng, tự phát, để lại hậu quả xã hội cả ở địa phương có người ra đi và địa phương có người tới;

+ Làm sao anh chị em trí thức, công chức, viên chức phát huy được tài năng và kinh nghiệm; say sưa với nghề nghiệp và công tác của mình... đều là công tác dân vận phải rất quan tâm. Chúng ta rất mừng là năm qua, trong cuộc sống thực tế, không chỉ cán bộ làm công tác dân vận, mặt trận, đoàn thể có nhiều nhận thức mới về vai trò công tác quần chúng của Đảng mà trong nhiều cấp ủy Đảng, nhiều cấp chính quyền đã có thực tế để hiểu sâu sắc hơn những vấn đề bức xúc của các tầng lớp nhân dân và công tác dân vận của Đảng.

Bài học từ Thái Bình có ý nghĩa rất sâu sắc cho công tác dân vận. Thái Bình từ một tỉnh giàu truyền thống cách mạng nhưng trong 237 xã đã bùng lên tình trạng khiếu kiện tập thể của đông đảo nhân dân, mà nội dung khiếu kiện nói chung là đúng và có lý, phản ánh đòi hỏi chính đáng của nhân dân. Tình trạng này không chỉ có ở Thái Bình mà cũng còn xảy ra ở nhiều địa phương khác. Nỗi bất bình của nhân dân bắt nguồn trước hết từ tệ quan liêu, tham nhũng, mất dân chủ của nhiều cấp ủy, chính quyền các cấp, mà trực tiếp là ở các xã.

Huy động sức dân quá mức mà dân không được bàn bạc kỹ.

Nhiều việc làm trái với quy định của Nhà nước, như việc cấp đất, bán đất sai và tùy tiện.

Quản lý tiền thu của dân bị thất thoát, nhiều nơi cán bộ lợi dụng để tham ô, tiêu xài hoang phí, coi thường quần chúng, đặc quyền, đặc lợi, quy chụp những người đấu tranh đúng đắn.

Thắc mắc của dân để tồn đọng lâu dài, không thanh tra, xử lý nghiêm minh, cán bộ bao che cho nhau. Tệ nạn tham nhũng đã trở thành phổ biến.

Nhiều chính sách đối với người dân, đối với nông nghiệp và nông thôn không còn phù hợp nhưng chưa được kịp thời điều chỉnh, bổ sung. Chính phủ, cơ quan Đảng ở cấp Trung ương quan liêu, không đánh giá đúng tình hình của địa phương, chỉ khen mà không thấy tình hình yếu kém... Khi sự việc xảy ra, cấp ủy địa phương không nhận thức đúng nguyên nhân, không đề ra được các giải pháp thỏa đáng, đã để xảy ra tình trạng bức xúc kéo dài. Tư tưởng thành tích, chủ quan, thỏa mãn cùng với bệnh quan liêu, không nhìn thẳng vào sự thật, để buông trôi, né tránh đã làm cho Đảng xa dân, mất vai trò lãnh đạo, mất lòng tin trong dân. Thực chất, hệ thống chính trị ở những nơi này đã rất yếu kém, hoạt động theo kiểu hành chính, để mất dân mà không biết, khi sự việc xảy ra thì thụ động, bất lực.

Trong tình hình ấy, người xấu đã bị lợi dụng để kích động dân gây rối, đặt ra những yêu sách vô lý với chính quyền. Kẻ địch từ ngoài công kích Đảng, Nhà nước, xúi giục nhân dân đúng lên chống lại chế độ.

Đây là bài học cho sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, quản lý của các cấp chính quyền về vai trò của mặt trận và các đoàn thể.

Bộ Chính trị đã chỉ đạo để từng bước ổn định lại tình hình ở Thái Bình, ra chỉ thị về các vấn đề cấp bách ở nông thôn, chỉ đạo xây dựng quy chế dân chủ ở cơ sở là giải pháp cơ bản để ổn định công tác quần chúng.

Ở nhiều địa phương, các ban dân vận có tham mưu cho cấp ủy đi kiểm tra, khảo sát thực tế, điều chỉnh lại các biện pháp chỉ đạo, làm giảm bớt những bức xúc của nhân dân. Tuy vậy, kiểm điểm cho thật nghiêm khắc, đội ngũ công tác dân vận của ta cũng còn mặt yếu kém, không kịp thời kiến nghị với Trung ương các giải pháp sắc bén để có thể sớm ổn định tình hình. Khi có diễn biến phức tạp, thấy rõ cơ sở của ta có nhiều yếu kém (mặc dù bình thường đã được phân loại tốt, vững mạnh), vai trò của Đảng bộ, Hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân, mặt trận, đoàn thể rất lúng túng, bị động, nhiều nơi đã bị tê liệt, không còn tác dụng lãnh đạo. Mong rằng, dịp tổng kết công tác dân vận năm 1997, bàn phương hướng năm 1998, chúng ta thảo luận kỹ, rút được bài học cần thiết, tạo ra chuyển biến cho công tác dân vận trong thời gian tới.

Về chăm lo đội ngũ công tác dân vận

Chúng ta rất mừng về việc nhiều cấp ủy dã chăm lo cho công tác dân vận. Năm qua, nhiều vấn đề của dân đã được cấp ủy, chính quyền bàn bạc, giải quyết. Nhiều ý kiến nhân dân đã được góp ý cho chủ trương, chính sách, hoàn chỉnh các dự thảo luật và sửa đổi bổ sung các đạo luật và các nghị quyết của Đảng. Đội ngũ công tác dân vận, mặt trận, đoàn thể được củng cố, nhiều đồng chí thường vụ trực tiếp phụ trách kiện toàn thêm, dành nhiều công sức cho công tác này. Sự phối hợp của mặt trận, các đoàn thể với nhiều ngành chuyên môn có kết quả. Khối công tác dân vận gắn bó với nhau, trao đổi kinh nghiệm với nhau, có quy chế phối hợp hoạt động, hoạt động đều tay và có hiệu quả hơn. Việc chăm lo và bồi dưỡng cho cán bộ tỉnh, huyện, cơ sở được các ban dân vận và các tổ chức mặt trận, đoàn thể chăm lo tốt hơn. Bốn quan điểm lớn về công tác dân vận theo Nghị quyết Trung ương 8B được trên 5.000 cán bộ cấp cao của Đảng, Nhà nước quán triệt ở hơn 10 lớp học Nghị quyết Đại hội VIII ở Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Đội ngũ cán bộ cơ sở xã được chăm lo, động viên tốt hơn theo nghị định mới của chính phủ. Xã hội ngày càng có nhận thức đúng hơn về công tác quần chúng, vì thế công tác dân vận được nâng cao hơn.

Từ phía nhân dân, từ các cấp ủy đòi hỏi chúng ta phải nâng cao trình độ và chất lượng tham mưu, đề xuất, nhạy bén và kịp thời giúp Trung ương, giúp các cấp ủy làm tốt công tác dân vận trước tác động đa dạng và phức tạp từ tác động của kinh tế thị trường và quá trình hội nhập với cộng đồng thế giới đang đặt ra nhiều vấn đề mới.

Quá trình theo dõi công tác dân vận, công tác tôn giáo, tôi tin rằng đội ngũ của chúng ta với nhiệt tình và trách nhiệm có thể nâng cao dần trình độ của mình, làm tốt hơn những yêu cầu mà Đảng đặt ra.

Về nhiệm vụ dân vận năm 1998, bản báo cáo đã đề cập khá đầy đủ, tôi đề nghị một số vấn đề quan tâm hơn:

a) Cấp ủy, chính quyền và đoàn thể nhân dân phải nhận thức sâu sắc hơn nữa về công tác vận động quần chúng; làm tốt hơn nữa việc lãnh đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ kinh tế - xã hội 1998 - 2000: Nâng cao hơn nữa đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; làm cho nhân dân mà trước hết là công - nông - trí và đội ngũ về hưu phấn khởi, tin tưởng, hăng hái thực hiện mọi nhiệm vụ quan trọng của Đảng đề ra.

b) Khối dân vận hãy làm cho các nghị quyết Trung ương 2, Trung ương 3, Trung ương 4; các chỉ thị quan trọng của Đảng đi vào cuộc sống, các nghị định về phát huy quyền làm chủ, thực hiện dân chủ ở cơ sở xã, phường, thị trấn, cơ quan, xí nghiệp, các pháp lệnh quan trọng rất phù hợp lòng dân như pháp lệnh chống quan liêu, tham nhũng; pháp lệnh chống lãng phí, thực hành tiết kiệm; pháp lệnh công chức phải được thực hiện có kết quả. Những vấn đề nêu trên thân thiết với chúng ta vì những chính sách, nghị quyết này rất thuận lợi cho những người làm công tác dân vận; vì chúng ta phải chăm lo và bảo vệ quyền lợi cho quần chúng, giúp Đảng giải quyết những vấn đề rất khó khăn mà trong nhiều năm qua chưa làm tốt.

c) Củng cố đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý, công tác dân vận có chất lượng cao, có uy tín cao; biết vận động các tầng lớp nhân dân, được dân tin yêu, Đảng, đoàn, chính quyền tin cậy. Chúng ta vừa là "cán bộ lãnh đạo của Đảng làm dân vận - vừa là đại biểu cho dân, được dân tin yêu". Công tác dân vận phải tiếp tục quán triệt bốn quan điểm nêu trong Nghị quyết Trung ương 8B, phải thấy dân là gốc; sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; phải tạo động lực cho nhân dân bằng các lợi ích thiết thực; phải tiếp tục đổi mới phương thức vận động quần chúng có hiệu quả, phải làm cho cả hệ thống chính trị đều quan tâm làm tốt công tác dân vận. Hội đồng quần chúng, Đảng ủy khối, Ban Dân vận, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân đều hoạt động tốt thì công tác dân vận sẽ có vị thế cao.

_______________________

* Bài đăng trên Tạp chí Dân tộc số tháng 4-1998.

** Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư, nguyên Trưởng ban Dân vận Trung ương.