Động thái trên của nhà lãnh đạo hai quốc gia hạt nhân đã làm cho những người quan tâm đến vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên và hòa bình thế giới có quyền kỳ vọng về những bước tiến trong việc tìm kiếm và hiện thực hóa những mong ước hòa giải của nhân loại.

Những dấu ấn có tính bước ngoặt 

Nhiều hãng thông tấn trên thế giới đã chọn năm 2018 là năm ghi đậm những dấu ấn có tính bước ngoặt trong tiến trình tìm kiếm giải pháp cho vấn đề hạt nhân của CHDCND Triều Tiên và vãn hồi hòa bình trên bán đảo Triều Tiên.

Triển vọng để giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên đã được mở ra sau hàng loạt động thái tích cực giữa hai miền Triều Tiên kể từ đầu năm 2018. Khởi đầu là thông điệp đầu năm 2018 của nhà lãnh đạo Kim Jong-un với lời khẳng định rằng hai miền Triều Tiên cần cải thiện quan hệ, đồng thời Triều Tiên sẵn sàng đàm phán với Hàn Quốc về khả năng tham gia Olympic mùa Đông Pyeongchang 2018. Khi đó, thông điệp của ông Kim Jong-un được xem như một “nhành ô liu” hưởng ứng chủ trương đối thoại của Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in.

Sau đó, bức tranh bán đảo Triều Tiên bắt đầu đổi gam màu tươi sáng khi CHDCND Triều Tiên cử vận động viên tham gia Olympic mùa Đông PyeongChang tại Hàn Quốc (tháng 2/2018). Sự kiện này đã mở ra cánh cửa cho cuộc gặp thượng đỉnh liên Triều đầu tiên sau hơn một thập kỷ.

Hội nghị thượng đỉnh liên Triều lần đầu tiên đã diễn ra thành công vào ngày 27/4/2018 khi Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un nhất trí hướng tới chính thức chấm dứt tình trạng chiến tranh trong năm 2018; xây dựng một hiệp định hòa bình thay thế thỏa thuận ngừng bắn chấm dứt tình trạng thù địch; tiến hành các cuộc đàm phán 3 hoặc 4 bên với sự tham gia của nước lớn như Mỹ trong việc thiết lập hòa bình và ổn định lâu dài trên bán đảo Triều Tiên.

Sau thành công của cuộc gặp thượng đỉnh liên Triều lần đầu tiên đó, một tần suất gặp gỡ nhộn nhịp chưa từng có đã diễn ra giữa lãnh đạo hai nước Hàn Quốc và Triều Tiên. Cùng với những hoạt động đầy tính biểu tượng như khoảnh khắc nhà lãnh đạo Kim Jong-un bước qua giới tuyến tại khu phi quân sự chia cắt hai miền lần đầu tiên đặt chân sang lãnh thổ Hàn Quốc, hay sự kiện Tổng thống Moon Jae-in trở thành Tổng thống Hàn Quốc đầu tiên bước chân vào trụ sở Đảng Lao động Triều Tiên để tham gia đàm phán…, lãnh đạo hai nước còn có nhiều cuộc trao đổi thực chất về các vấn đề then chốt liên quan đến hòa hợp, hòa giải, phi hạt nhân hóa và thiết lập hòa bình bền vững. Tuyên bố chung Panmunjom vì Hòa bình, Thịnh vượng và Thống nhất trên Bán đảo Triều Tiên ký này 27/4/2018 và Tuyên bố chung Bình Nhưỡng ngày 20/9/2018 là những bước ngoặt đã mở ra chương mới cho hợp tác liên Triều về mọi mặt, cả dân sự, quân sự, kinh tế, văn hóa, đặc biệt là cam kết của hai bên hướng tới mục tiêu phi hạt nhân hóa hoàn toàn và tạo dựng hòa bình lâu dài. Cùng với đó là hai cuộc đoàn tụ các gia đình ly tán trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953) vào tháng 8/2018, các cam kết cụ thể về ký kết thỏa thuận toàn diện giảm căng thẳng quân sự dọc biên giới hai nước và thỏa thuận đóng cửa các cơ sở hạt nhân, tên lửa… là những điểm sáng mang lại hy vọng cho bước ngoặt lịch sử trên bán đảo Triều Tiên.

Thành công của các hội nghị thượng đỉnh liên Triều trong năm 2018 cũng đã trở thành chất xúc tác để mở ra thành công của hội nghị thượng đỉnh lịch sử giữa Mỹ và Triều Tiên (ngày 12/6/2018 tại Singapore) với việc Tổng thống Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un ký kết một văn kiện chung, trong đó Triều Tiên cam kết "phi hạt nhân hóa hoàn toàn bán đảo Triều Tiên" và Mỹ cũng cam kết về các "đảm bảo an ninh" với Triều Tiên. Cuộc gặp Trump - Kim đã đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử, nguyên thủ hai nước vốn đối địch trong nhiều năm đã cùng ngồi vào bàn đàm phán, kể cả khi Washington và Bình Nhưỡng vẫn chưa thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức.

Kể từ sau thành công của cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Triều hồi tháng 6/2018, các nhà quan sát đã ghi nhận kết quả tích cực trong quan hệ giữa Mỹ và Triều Tiên là việc một loạt chuyến thăm con thoi ở các cấp từ thấp đến cao giữa hai bên, với tần suất liên tục được thực hiện trong năm qua. Những bước đi cụ thể từ phía Triều Tiên là việc nước này dỡ bỏ hoàn toàn bãi thử hạt nhân quan trọng nhất Punggye-ri; tháo dỡ cơ sở thử tên lửa đạn đạo liên lục địa Dongchang-ri; trao trả hơn 50 bộ hài cốt binh lính Mỹ thiệt mạng trong chiến tranh Triều Tiên (1950-1953); không phô diễn tên lửa đạn đạo xuyên lục địa trong cuộc duyệt binh mừng 70 năm Quốc khánh (ngày 9/9/2018)… Phía Mỹ cũng đáp lại bằng các quyết định thiện chí như hủy, hoãn hoặc giảm quy mô nhiều cuộc tập trận chung với Hàn Quốc, vốn từ trước đến nay luôn bị Triều Tiên ví như một sự chuẩn bị cho một cuộc xâm lược nước này.

Mặc dù vậy, những tiến triển dường như chỉ có vậy, còn thực tế đến nay Mỹ và Triều Tiên vẫn chưa thực sự vượt qua được rào cản lớn trong tiến trình phi hạt nhân. Trong khi Triều Tiên muốn phi hạt nhân hóa theo từng giai đoạn và Mỹ phải giảm nhẹ lệnh trừng phạt đối với nước này, thì Mỹ lại yêu cầu Triều Tiên phải phi hạt nhân hóa hoàn toàn, với việc làm đầu tiên là Triều Tiên phải bàn giao bản danh sách đầy đủ các cơ sở hạt nhân và cho phép thanh sát viên quốc tế tiếp cận. Phía Mỹ còn cho rằng, Triều Tiên đang chủ ý làm chậm tiến trình khi không cung cấp một danh sách đầy đủ và có kiểm chứng vũ khí, tên lửa và năng lực hạt nhân.

Kỳ vọng năm mới

Bước sang năm 2019, thế giới đang kỳ vọng sẽ sớm có một hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều lần thứ hai giữa nhà lãnh đạo hai nước nhằm định hình các bước đi trong năm mới này.

Trong bài phát biểu chào năm mới 2019, nhà lãnh đạo Kim Jong-un khẳng định, ông sẵn sàng tiến hành cuộc gặp lần thứ hai với ông Trump bất cứ lúc nào và cam kết “phi hạt nhân hóa hoàn toàn”. Đồng thời, nhà lãnh đạo Triều Tiên cũng hối thúc Washington tiến hành các biện pháp tương xứng để đổi lấy các biện pháp phi hạt nhân hóa mà Bình Nhưỡng đã triển khai trong thời gian qua.

Bên cạnh đó, trong bức thư gửi đến Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in nhân dịp năm mới, nhà lãnh đạo Kim Jong-un cũng khẳng định rằng, lãnh đạo hai miền Triều Tiên đã thúc đẩy “các biện pháp thiết thực và năng nổ vượt qua tình trạng đối đầu kéo dài” thông qua việc tiến hành ba cuộc gặp cấp cao trong năm 2018. Đồng thời, nhà lãnh đạo Triều Tiên cũng nhấn mạnh mong muốn sẽ được gặp Tổng thống Moon Jae-in thường xuyên trong năm 2019.

Ðáp lại những thông điệp từ nhà lãnh đạo Triều Tiên, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in khẳng định “luôn hoan nghênh” nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đến thăm Seoul và đánh giá cao bài phát biểu của ông Kim, coi đó là hành động tái khẳng định cam kết giải giáp hạt nhân của Bình Nhưỡng.

Trong khi đó, đáp lại thông điệp của nhà lãnh đạo Triều Tiên, ngay trong ngày đầu năm mới, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cho biết, ông mong đợi cuộc gặp với nhà lãnh đạo Triều Tiên, sau khi ông Kim Jong-un khẳng định ông sẵn sàng cho cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo vào bất cứ thời điểm nào.

Những động thái trên được xem là mở ra những tín hiệu tươi sáng, góp phần tạo động lực để các bên liên quan vượt qua khó khăn, mở ra cơ hội xây dựng một nền hòa bình bền vững trên bán đảo Triều Tiên, đồng thời đem lại thịnh vượng cho người dân ở cả hai miền Triều Tiên. Tuy nhiên, các nhà bình luận cũng cho rằng, để thực sự có một bán đảo Triều Tiên phi hạt nhân hóa, hòa bình, thịnh vượng, thì không thể chỉ là những lời cam kết mà rất cần đến sự thiện chí, quyết tâm, kiên trì và những hành động cụ thể từ các bên liên quan.

Tại Hội nghị thượng đỉnh đầu tiên diễn ra ở Singapore hồi tháng 6/2018, Tổng thống D.Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã đạt được thỏa thuận mang tính bước ngoặt nhằm hướng tới mục tiêu phi hạt nhân hóa toàn bộ bán đảo Triều Tiên để đổi lấy sự bảo đảm an ninh từ Mỹ. Dù cho tới nay, các vòng đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Triều Tiên vẫn chưa mang lại kết quả cụ thể, song triển vọng thúc đẩy tiến trình này trong năm 2019 đang rộng mở sau khi Tổng thống D.Trump dành nhiều sự ca ngợi cho nhà lãnh đạo Kim Jong-un và bày tỏ mong muốn nối lại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều vào tháng 1 hoặc tháng 2/2019.

Vẫn rất cần một “sự tin cậy lẫn nhau’’

Bình luận về thông điệp đầu năm của nhà lãnh đạo Triều Tiên, ông D.Trump đã không đề cập đầy đủ tới những nội dung trong bài phát biểu đầu năm mới của Chủ tịch Kim Jong-un. Thậm chí, khi trả lời phỏng vấn hãng thông tấn Yonhap, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ đã từ chối bình luận về thông điệp năm mới của nhà lãnh đạo Triều Tiên.

Thông qua thông điệp năm mới, tuy nhà lãnh đạo Triều Tiên đã gửi một “thông điệp hòa giải” tới Tổng thống Mỹ về tiến trình phi hạt nhân hóa, song nhà lãnh đạo Triều Tiên cũng đã cảnh báo rằng, Triều Tiên có thể sẽ tìm kiếm một hướng đi khác để bảo vệ lợi ích của mình nếu như Mỹ vẫn tiếp tục đơn phương áp đặt các biện pháp trừng phạt và gây sức ép đối với Bình Nhưỡng. Điều này cho thấy, dường như ông Kim Jong-un đang thể hiện rằng Triều Tiên chưa sẵn sàng từ bỏ vũ khí hạt nhân. Quan trọng hơn, đây được xem là cách Triều Tiên giữ thế chủ động trong các cuộc đàm phán dài hơi tới đây với Washington và Seoul, đảm bảo rằng những điều kiện cần thiết như duy trì an ninh, dỡ bỏ trừng phạt, hỗ trợ kinh tế… phải được triển khai song song với tiến trình phi hạt nhân hóa. Điều này cũng cho thấy nhà lãnh đạo Triều Tiên đang tiếp tục khẳng định rằng giờ là trách nhiệm của phía Mỹ phải đưa ra hành động thiện chí cụ thể.

Nhưng trong bối cảnh hai bên vẫn đang tiếp tục thiếu vắng lòng tin, và Mỹ sẽ chỉ thay đổi chính sách một khi thấy được kết quả cuối cùng là Triều Tiên phi hạt nhân hóa hoàn toàn, các nhà phân tích cho rằng, thế giằng co này sẽ có thể tiếp tục kéo dài trong năm 2019./.

ĐCSVN