“Món quà” cho Netanyahu?

Trước đó, Tổng thống Trump tuyên bố trên mạng xã hội Twitter, sau 52 năm, đã đến lúc Mỹ công nhận đầy đủ chủ quyền của Israel đối với cao nguyên Golan, có tầm quan trọng về an ninh và chiến lược với không chỉ Nhà nước Do Thái mà cả sự ổn định trong khu vực. Theo nhà lãnh đạo này, các hành động chiến tranh của Iran và các nhóm khủng bố, trong đó có lực lượng Hezbollah ở vùng lãnh thổ miền Nam Syria tiếp tục khiến cao nguyên Golan trở thành điểm lý tưởng cho các lực lượng này mở các cuộc tấn công nhằm vào Israel. Vì vậy, ông Trump cho rằng, quyết định trên sẽ giúp Israel củng cố khả năng phòng vệ trước những thách thức an ninh khu vực mà đáng lẽ thỏa thuận hòa bình giữa Ảrập - Israel có thể giải quyết.

Cùng với quyết định dời Đại sứ quán Mỹ tại Israel từ Tel Aviv tới Jerusalem, việc Tổng thống Mỹ Donald Trump công nhận cao nguyên Golan thuộc chủ quyền của Israel được xem là “món quà” ý nghĩa nhất dành cho Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, giúp gia tăng lợi thế chính trị cho nhà lãnh đạo này trước thềm cuộc bầu cử ở Israel sẽ diễn ra ngày 9.4. Đáp lại, Thủ tướng Netanyahu cảm ơn nhà lãnh đạo Mỹ và tuyên bố, “Israel chưa từng có người bạn nào tuyệt vời hơn ông Donald Trump”.

Trong khi đó, phản ứng trước quyết định của Mỹ, Bộ Ngoại giao Syria chỉ trích đây là hành động xâm phạm trắng trợn chủ quyền và sự toàn vẹn lãnh thổ của Syria và cho thấy sự coi thường ở mức độ cao nhất của Mỹ đối với thông lệ và tính hợp pháp quốc tế. Quốc gia láng giềng Lebanon cũng ngay lập tức phản đối quyết định của Mỹ và tuyên bố, cao nguyên Golan là lãnh thổ của người Ảrập ở Syria, không một quốc gia nào có thể làm sai lệch lịch sử bằng cách chuyển đất đai từ quốc gia này sang quốc gia khác. Ngay cả các đồng minh của Mỹ, trong đó có Canada, Ảrập Xêút và Thổ Nhĩ Kỳ cũng phản đối quyết định của Tổng thống Donald Trump.

Tiền lệ nguy hiểm

Quyết định của Tổng thống DoanldTrump không chỉ đảo ngược chính sách tồn tại hàng chục năm qua của Mỹ đối với vùng lãnh thổ tranh chấp giữa Israel và Syria, mà còn phá vỡ nguyên tắc cơ bản trong quan hệ quốc tế tồn tại suốt nhiều thập kỷ qua: Các vấn đề biên giới và lãnh thổ cần được giải quyết thông qua thỏa thuận ngoại giao, thay vì bằng biện pháp vũ lực.

Cao nguyên Golan là vùng lãnh thổ có ý nghĩa chiến lược quan trọng đối với Syria và Israel. Trong cuộc chiến giữa Israel và các nước láng giềng Ảrập gồm Ai Cập, Jordan và Syria kéo dài 6 ngày năm 1967, Israel đã chiếm giữ năm vùng lãnh thổ từ ba quốc gia gồm dải Gaza và bán đảo Sinai từ Ai Cập, Đông Jerusalem và Bờ Tây từ Jordan và Cao nguyên Golan từ Syria. Khi đó, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (HĐBA) đã thông qua Nghị quyết 242 kêu gọi Israel trao đổi các vùng lãnh thổ chiếm đóng để đổi lấy hoà bình và sự công nhận từ các quốc gia Ảrập xung quanh. Tuy nhiên, việc thực thi Nghị quyết này gặp nhiều gian nan, do các quốc gia Ảrập đã từ chối đàm phán cho đến khi Israel rút khỏi các vùng chiếm đóng, trong khi Israel không chịu rút quân cho đến khi các quốc gia Ảrập đàm phán thỏa thuận hòa bình.

Năm 1978, Ai Cập và Israel đã ký hòa ước mang tính lịch sử, kết thúc ba thập niên thù địch giữa hai bên. Theo Hiệp định Trại David, do Mỹ làm trung gian,  Israel chính thức trả lại bán đảo Sinai cho Ai Cập để đổi lấy hòa bình. Tuy nhiên, bốn vùng lãnh thổ còn lại, trong đó có cao nguyên Golan, vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Israel. Năm 1981, Israel tuyên bố sáp nhập Đông Jerusalem và cao nguyên Golan vào lãnh thổ nước này, mở rộng vĩnh viễn các đường biên giới bao trùm cả hai vùng lãnh thổ bị chiếm đóng của Jordan và Syria. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã thông qua Nghị quyết 497 lên án hành động trên vi phạm luật pháp quốc tế. Đến nay, cộng đồng quốc tế không công nhận chủ quyền của Israel đối với các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng trong cuộc chiến tranh 1967.

Theo các nhà phân tích, với quyết định của Mỹ, tiến trình hòa bình ở Trung Đông sẽ càng thêm gian nan. Mặc dù không có ý nghĩa pháp lý nhưng việc Mỹ trở thành quốc gia đầu tiên công nhận chủ quyền của Israel đối với cao nguyên Golan còn tạo ra tiền lệ nguy hiểm trong giải quyết các tranh chấp chủ quyền và lãnh thổ hiện nay trên thế giới.

daibieunhandan.vn