Không đặt ra vấn đề mới dẫn đến phải sửa đổi các luật khác

Tiếp đó, dưới sự điều khiển của Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu, UBTVQH đã cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13.

Theo Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long trình bày, Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 được QH Khóa XIII, Kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 27.11.2015, có hiệu lực thi hành từ ngày 1.7.2016. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết số 109/2015/QH13 của QH về việc thi hành Bộ luật này, các cơ quan hữu quan đã phát hiện và phản ánh về một số sai sót kỹ thuật, một số quy định chưa hợp lý hoặc khó áp dụng trong Bộ luật.

UBTVQH đã chỉ đạo Ủy ban Tư pháp chủ trì phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện kiểm sát Nhân dân Tối cao và cơ quan hữu quan khác tiến hành rà soát tổng thể các quy định của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 để phát hiện những sai sót và đề xuất phương án khắc phục nhằm bảo đảm áp dụng thống nhất Bộ luật Hình sự năm 2015 trong thực tiễn. Ngay sau đó, ngày 29.6.2016, QH Khóa XIII ban hành Nghị quyết số 144/2016/QH13 về việc lùi hiệu lực thi hành của Bộ luật Hình sự năm 2015 cùng với 3 luật khác có liên quan; đồng thời, bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015 vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2016 để trình QH Khóa XIV tại Kỳ họp thứ 2.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long phát biểu tại phiên khai mạc

Quan điểm sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự lần này là sửa đổi, bổ sung ở mức tối đa những quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 có lỗi kỹ thuật đã được phát hiện và những nội dung rõ ràng là chưa hợp lý hoặc có thể khó áp dụng trên thực tế liên quan đến một số chính sách cụ thể được thể hiện trong một số điều luật của Bộ luật Hình sự năm 2015. Mục đích nhằm bảo đảm tính đồng bộ, nhất quán, logic trong các quy định của Bộ luật Hình sự, góp phần bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật cũng như các quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Không làm thay đổi những chính sách lớn của Bộ luật Hình sự đã được QH Khóa XIII thông qua và không đặt ra vấn đề mới dẫn đến việc phải sửa đổi, bổ sung các luật khác đang được lùi hiệu lực thi hành cùng Bộ luật Hình sự năm 2015. Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015 cần tiếp tục góp phần đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga nêu rõ, Ủy ban Tư pháp tán thành với các quan điểm chỉ đạo xây dựng dự thảo Luật đã được nêu trong Tờ trình của Chính phủ theo cách tiếp cận sửa đổi, bổ sung tối đa các sai sót đã được phát hiện; không làm thay đổi các chính sách lớn của Bộ luật Hình sự đã được QH thông qua; bảo đảm góp phần đáp ứng yêu cầu thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm. Tuy nhiên, Ủy ban Tư pháp nhấn mạnh, việc sửa đổi phải trên cơ sở rà soát đầy đủ các sai sót của Bộ luật Hình sự năm 2015. Đồng thời, trong một chừng mực nhất định, một số quy định của Bộ luật Hình sự vẫn phải có văn bản quy định chi tiết của Chính phủ hoặc văn bản hướng dẫn thi hành của các cơ quan tư pháp Trung ương.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật

Dự kiến, những nội dung được sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật gồm 141 điều. Cụ thể, sửa đổi một số điều ở phần Những quy định chung để bảo đảm nhất quán trong chính sách hình sự và không mâu thuẫn với quy định tại phần Các tội phạm của Bộ luật Hình sự. Sửa đổi, bổ sung một số điều quy định về định lượng (tiền, tài sản, tỷ lệ tổn thương cơ thể, định lượng ma túy, định lượng chất thải gây ô nhiễm môi trường, định lượng về động vật, thực vật thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm…) có sự chồng chéo, thiếu sót nhằm bảo đảm sự nối tiếp nhau trong các khung hình phạt. Sửa đổi, bổ sung mức hình phạt trong các khung tại một số điều luật để bảo đảm sự phân hóa hợp lý, công bằng trong xử lý trách nhiệm hình sự. Sửa đổi, bổ sung yếu tố cấu thành tội phạm, yếu tố định khung tại một số điều luật bảo đảm phù hợp với thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm. Sửa đổi 11 điều luật có 2 cấu thành cơ bản để bảo đảm phù hợp với kỹ thuật lập pháp chung của cả Bộ luật. Thay thế, bổ sung, loại bỏ một số thuật ngữ chưa phù hợp tại 24 điều Luật để bảo đảm chính xác.

Quy định 31 loại tội phạm pháp nhân thương mại có đúng Hiến pháp?

Toàn cảnh phiên khai mạc UBTVQH Phiên họp thứ 4

Các Ủy viên UBTVQH cơ bản nhất trí với Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tư pháp. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định, Ban soạn thảo cần tập trung sửa đổi các sai sót về mặt kỹ thuật, còn những nội dung liên quan đến chính sách hình sự, các chính sách mới, chưa được thực tiễn kiểm nghiệm chưa nên sửa đổi, bổ sung lần này. Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Khắc Định đề nghị tiếp tục rà soát, thu hẹp lại 141 điều cần sửa đổi của Bộ luật. Ví dụ, quy định về pháp nhân thương mại không nhất thiết phải có đến 8 điều, 16 nội dung. Bởi lẽ, Bộ luật hiện chỉ quy định các trường hợp pháp nhân thương mại là chủ thể của tội phạm, chủ yếu trong lĩnh vực kinh tế, môi trường, chứ không phải quy định chi tiết đối với tất cả các đối tượng pháp nhân thương mại. Việc dự thảo Luật quy định chi tiết 31 loại tội phạm của pháp nhân thương mại đã đúng với tinh thần của Hiến pháp chưa, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển hỏi. Và việc sửa đổi như vậy có gây ảnh hưởng gì đến quyền tự do kinh doanh của tổ chức, cá nhân hay không? Ban soạn thảo cần rà soát kỹ hơn các quy định của dự thảo Luật, đánh giá tác động của từng điều luật, tránh xảy ra thêm sai sót. Sửa đổi luật phải khắc phục tồn tại đang phát sinh trong thực tế, không nên mở rộng thêm đối với chính sách mới.

Cùng quan điểm, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh Võ Trọng Việt cho rằng, Ban soạn thảo nên cân nhắc thận trọng, bám sát quan điểm giảm tối đa án tử hình được dư luận và đồng tình cao cũng như thể hiện được tính nhân văn của Bộ luật.

Đại biểu nhân dân