Bất thường việc 8 tháng đi khám tới 308 lần bằng BHYT

Thông tuyến khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT) là người có bảo hiểm y tế được lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh tốt nhất, thuận tiện nhất từ tuyến huyện trở xuống trên địa bàn tỉnh hoặc tại các bệnh viện tuyến huyện trên địa bàn toàn quốc mà không cần phải đến nơi khám chữa bệnh ban đầu.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, thực hiện điều chỉnh giá dịch vụ khám, chữa bệnh BHYT theo Nghị quyết 18/2008/QH12, Nghị quyết 68/2013/QH13 của Quốc hội; Nghị định 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ về giao quyền tự chủ cho cơ sở khám, chữa bệnh đã tăng quyền lợi, giảm chi tiền túi đối với người tham gia BHYT khi sử dụng dịch vụ y tế, nhất là đối với người thuộc hộ gia đình nghèo, dân tộc thiểu số. Số lượt khám, chữa bệnh BHYT năm 2015 có 130 triệu lượt; tần suất khám, chữa bệnh trung bình là 1,85 lần/người/năm. Năm 2016, có 148 triệu lượt người; tần suất khám, chữa bệnh trung bình là 1,89 lần/người/năm. Tần suất khám, chữa bệnh này phù hợp với nhu cầu chăm sóc sức khỏe, tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh của người dân. Chỉ số này tương đối ổn định trong nhiều năm qua (trung bình một người đi khám chữa bệnh 2 lần/ năm). Điều này cho thấy việc thông tuyến không làm gia tăng số lượt khám chữa bệnh chung.

Số liệu thống kê của Bảo hiểm Xã hội (BHXH) Việt Nam cho thấy, tần suất khám, chữa bệnh bằng BHYT tại các cơ sở tuyến huyện trong năm qua đã tăng lên gần 20% so với năm 2015. Và sau một thời gian thực hiện thông tuyến, cơ sở khám, chữa bệnh nào có chất lượng tốt thì thu hút được nhiều người đến khám hơn. Ngược lại, một số bệnh viện tuyến huyện lại giảm số bệnh nhân do chất lượng chưa tốt như ở Quảng Nam, Bắc Giang… Thông tuyến khám, chữa bệnh cũng làm tăng mức độ hấp dẫn của chính sách BHYT, thu hút người dân tham gia BHYT, thúc đẩy lộ trình BHYT toàn dân.

Tổng Giám đốc BHXH Nguyễn Thị Minh cho biết, năm 2015, số thẻ BHYT đã tăng hơn 5 triệu so với năm 2014, đạt gần 70 triệu thẻ, bao phủ 76,2% dân số cả nước. Đến năm 2016, số người tham gia đạt xấp xỉ 76 triệu người (tăng 8,3% so với 2015), bao phủ 81,7% dân số.

Năm 2016, số người tham gia BHYT theo hộ gia đình là 11,5triệu người, tăng 37,4% so với năm 2015. Con số đó, theo phân tích, cho thấy người dân đã tin tưởng và nhận thấy lợi ích của chính sách BHYT.

Tuy nhiên, báo cáo của Bộ Y tế và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đã chỉ ra hàng loạt bất cập khi thực hiện quy định thông tuyến, nhất là tình trạng lạm dụng, trục lợi quỹ BHYT có xu hướng ngày càng gia tăng. Có nhiều cơ sở khám, chữa bệnh cạnh tranh để thu hút người có bảo hiểm đến khám không đúng quy định như tặng quà khuyến mại, tặng vé xe ô tô, chỉ định tăng các xét nghiệm cận lâm sàng, nhất là các dịch vụ kỹ thuật cao, chi phí lớn, các loại thuốc đắt tiền… Việc người có bảo hiểm đi khám, chữa bệnh nhiều lần trong ngày, tuần, tháng để lấy thuốc không còn là hiện tượng cá biệt.

“Số liệu thống kê của BHXH cho thấy, đã phát hiện ra nhiều trường hợp không bình thường như: tính từ tháng 7/2016 đến tháng 2/2017, có trên 1,2 triệu người tham gia BHYT đi khám, chữa bệnh từ 2 lần trở lên mỗi tháng; 3 triệu lượt khám nhiều lần trong cùng ngày, nhiều lần trong tháng. Thậm chí, có trường hợp đi khám, lấy thuốc đến... 308 lần ở 23 nơi trong 8 tháng (ở TP. Hồ Chí Minh), 197 lần ở 5 nơi (TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương), hay có người trong quý IV/2016 đi khám 160 lần tại 20 cơ sở khác nhau”- bà Nguyễn Thị Minh, Tổng giám đốc BHXH Việt Nam cho biết.

“Thông tuyến sớm ngày nào lợi cho dân ngày đó"

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Quốc hội Đặng Thuần Phong đề nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế làm rõ hơn những giải pháp để khắc phục những hạn chế, tồn tại hiện nay, nhất là việc đa số tuyến khám, chữa bệnh cấp xã “ngồi chơi xơi nước”, “đắp chiếu” trong khi tuyến huyện ngày càng quá tải.

Liên quan đến trường hợp bệnh viện tuyến tỉnh lại xin xuống hạng thấp hơn để hưởng thông tuyến, ông Đặng Thuần Phong cho rằng đây là nghịch lý “vô tiền khoáng hậu” và không biết hậu quả sắp tới sẽ thế nào.

Nhấn mạnh lỗi chính ở quản lý chứ không phải do người mua bảo hiểm, đại biểu Nguyễn Anh Trí, Viện trưởng Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương chia sẻ: BHYT là vấn đề sống còn của người dân. Việc thông tuyến đã tạo điều kiện để người dân chăm lo sức khỏe của mình, vấn đề quản lý tốt, tránh bị trục lợi là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước.

Phó Giám đốc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh Phạm Khánh Phong Lan cũng đặt vấn đề căn bản tránh sự "thủng" quỹ BHYT là phải sửa luật BHYT. Quy chế, cách làm cần đặt quyền lợi người dân lên trên hết. 

Tham gia phản biện tại buổi làm việc, dẫn lại số liệu báo cáo, TS. Nguyễn Văn Tiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho rằng: Nếu coi tổng các nguyên nhân gây tăng chi quỹ BHYT năm 2016 so với năm 2015 là 100% thì: 51% là do tăng giá dịch vụ y tế; 20% do tăng số người tham gia BHYT; 16% do các tác động tăng giá thuốc, tăng chỉ định; chỉ có 13% do tác động của thông tuyến. Do đó, TS. Nguyễn Văn Tiên chỉ ra rằng, nguyên nhân chính của việc tăng chi quỹ, lạm dụng BHYT vừa qua chủ yếu do điều chỉnh giá dịch vụ y tế. Đây là việc điều chỉnh theo lộ trình mà Đảng và Quốc hội đã giao cho ngành y tế thực hiện, đó là cần thiết. Vì vậy, việc thông tuyến thực hiện cùng với thời điểm áp dụng giá dịch vụ y tế điều chỉnh nên tạo ra sự cộng hưởng của các yếu tố tiêu cực, gây ra dư luận không đúng về thông tuyến khám, chữa bệnh.

TS. Nguyễn Văn Tiên khẳng định, thực hiện thông tuyến theo Luật BHYT sửa đổi đã mang lại kết quả tốt, góp phần đẩy mạnh BHYT toàn dân. Các bộ, ngành có liên quan cần xúc tiến chuẩn bị các công việc cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân khám, chữa bệnh BHYT.

TS. Nguyễn Văn Tiên kiến nghị, Bộ Y tế cần sớm ban hành các quy định chuyên môn cho y tế xã quản lý điều trị bệnh không lây nhiễm, quy định chuyên môn về việc khám, chữa bệnh của người dân mỗi ngày, tuần để hạn chế lạm dụng BHYT; sửa đổi về khoán kinh phí BHYT đối với cơ sở y tế có nhận đăng ký KCB ban đầu; quy định về kiểm soát tình trạng một số cơ sở y tế thực hiện các biện pháp khuyến mại thu hút bệnh nhân đến cơ sở mình… Đặc biệt, cần có giải pháp về kiểm soát chất lượng dịch vụ y tế, hạn chế việc lưu giữ bệnh nhân để điều trị, mặc dù cơ sở không đáp ứng đủ điều kiện nguồn lực và có biện pháp xử lý mạnh đối với cơ sở y tế cố tình lạm dụng quỹ BHYT.

Đối với BHXH Việt Nam, TS. Nguyễn Văn Tiên kiến nghị cần tăng cường giám định điện tử, ứng dụng CNTT trong thực hiện BHYT; thường xuyên kiểm tra việc sử dụng quỹ BHYT và nghiên cứu, đề xuất sửa đổi quy định về giám định trong Luật BHYT để quản lý hiệu quả hơn quỹ BHYT.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến báo cáo tại phiên giải trình. (Ảnh: ĐT)

Trả lời câu hỏi của các đại biểu về các giải pháp, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho rằng, vấn đề thông tuyến là đảm bảo quyền lợi của người dân khi khám, chữa bệnh nhưng thông tuyến đã tạo ra hệ lụy là vượt tuyến lớn, quá tải tuyến trên, bỏ tuyến dưới và chi phí tăng lên. Giải pháp đột phá được Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến đưa ra là tăng cường cho y tế cơ sở, đổi mới về phương thức hoạt động, cơ chế tài chính, đầu tư cơ sở hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực. Tăng cường hơn hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu và dự phòng, quản lý hồ sơ cá nhân và mô hình bác sỹ gia đình… Như vậy, mới có thể tạo phân tuyến tốt.

“Có ý kiến đề nghị đẩy mạnh thông tuyến để người dân được tiếp cận với những nơi có dịch vụ tốt nhất. Đây là yêu cầu chính đáng và là điều chúng ta phải trăn trở để hướng đến một ngày dân ta được hưởng như thế”. Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ Y tế cũng khẳng định, để thực hiện được cần có lộ trình.

Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Thị Minh khẳng định, ứng dụng công nghệ thông tin là vấn đề sống còn để quản lý, giám định BHYT, hạn chế trục lợi, thực hiện tốt việc quản lý Quỹ BHYT. Do những điều kiện chuẩn bị chưa đầy đủ nên khi thông tuyến huyện đã xảy ra tình trạng lạm dụng, trục lợi.

Phát biểu tại phiên làm việc, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nhấn mạnh: “Thông tuyến là chủ trương đúng đắn vì quyền lợi của người dân. Lần đầu chúng ta thực hiện nên có không ít khó khăn, có xuất hiện hiện tượng tiêu cực nhưng không vì thế mà làm lùi quyết tâm thông tuyến khám, chữa bệnh tuyến huyện mà cần phải thông tuyến sớm ngày nào tốt hơn ngày đó cho người dân”.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý, không vì thông tin có hiện tượng khám vượt tuyến nhiều và các khó khăn khác mà đặt ngược lại vấn đề thông tuyến. Bởi lẽ, các con số đều “biết nói” rằng khi thực hiện thông tuyến, người dân được hưởng lợi. Do đó, Chính phủ quyết tâm đẩy mạnh vấn đề này.

Giải pháp đầu tiên được Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đề cập, đó là tin học hóa trong ngành y tế. Các bệnh viện phải thực hiện tin học hóa để nhập dữ liệu đầu vào, cập nhật vào hệ thống giám định bảo hiểm của BHYT Việt Nam. Những nơi chậm kết nối là những nơi chưa ý thức được trách nhiệm của mình với đồng tiền của nhân dân. Nơi nào không cập nhật vào hệ thống giám định nghĩa là nơi đó có biểu hiện tiêu cực.

Phó Thủ tướng  Vũ Đức Đam đề cập đến việc ngành y tế là lấy cơ sở, lấy dự phòng làm gốc. Thời gian qua, y tế cơ sở, y tế dự phòng có tiến bộ nhưng khá chậm so với bên điều trị, chuyên sâu. Chính vì vậy, Chính phủ xác định phải tập trung vào y tế dự phòng và y tế cơ sở. Bộ Y tế, BHXH Việt Nam cùng các bộ, ngành cần tích cực để sớm ban hành kế hoạch thực hiện quản lý sức khỏe cho từng người dân, chăm sóc sức khỏe toàn dân và BHYT toàn dân.

Theo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Bộ Y tế phải ban hành được gói dịch vụ y tế mới dùng được tiền quỹ BHYT để chi trả, phải vận dụng các chính sách để lo cho dân, phấn đấu nhanh nhất có thể để mọi người dân được kiểm tra sức khỏe thường xuyên./.

ĐCSVN