Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ít tiềm ẩn nguy cơ khủng hoảng môi trường

Một trong những ấn tượng đầu tiên ấy là việc Bà Rịa - Vũng Tàu đã quán triệt tốt các chủ trương của Đảng, xác định đúng và trúng phương hướng phát triển đi lên dựa trên thế mạnh của địa phương. Cụ thể, tỉnh đã tập trung phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp, cảng biển và dịch vụ hậu cần cảng, du lịch, phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Hiện, tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ đã chiếm hơn 88% trong cơ cấu kinh tế của tỉnh. Riêng với du lịch, Bà Rịa - Vũng Tàu đã xác định rõ 4 loại hình cần tập trung phát triển, đó là du lịch nghỉ dưỡng biển; du lịch hội nghị, hội thảo; du lịch sinh thái chất lượng cao và du lịch lịch sử tâm linh. Để có được phương hướng trên cơ sở khai thác thế mạnh của địa phương này, theo Tổng Bí thư, không phải trong ngày một ngày hai mà là cả quá trình, có sự đóng góp, chỉ đạo của Trung ương cũng như sự góp ý của các ngành, các cấp. Quan trọng hơn cả là trên cơ sở xác định đúng phương hướng phát triển, Bà Rịa - Vũng Tàu đã tập trung chỉ đạo thực hiện một cách kiên quyết, có bài bản, đạt được những kết quả rất đáng mừng, đóng góp lớn cho Trung ương và cả nước. Tính đúng đắn, khả thi của phương hướng đề ra không dừng ở vấn đề lý luận nữa mà đi vào thực tế cuộc sống, được thực tiễn kiểm nghiệm, biến thành hiện thực sinh động. Đời sống nhân dân được cải thiện, nâng cao.

Kết quả có thể cân đong đo đếm ngay được là thu ngân sách giai đoạn vừa qua của Bà Rịa - Vũng Tàu tăng nhanh, vượt chỉ tiêu đề ra và có vai trò quan trọng trong thu ngân sách quốc gia. Trong 5 năm 2010 - 2015, tổng thu ngân sách trên địa bàn là hơn 600 nghìn tỷ đồng, bình quân mỗi năm đạt hơn 120 nghìn tỷ đồng. Thu nhập bình quân đầu người đạt trên 5.200 USD/năm, gấp 2,5 lần thu nhập bình quân chung của cả nước và thuộc nhóm những địa phương cao nhất nước ta hiện nay. Đi đôi với tăng trưởng kinh tế và tăng thu ngân sách, Bà Rịa - Vũng Tàu đã và đang giải quyết có hiệu quả những vấn đề về văn hóa, an sinh xã hội. Kết quả tổng kết Chương trình giảm nghèo giai đoạn 2011 - 2016 của địa phương cho thấy, theo chuẩn cũ của quốc gia, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 0,37%, còn theo chuẩn của tỉnh (cao gấp 1,75 lần chuẩn quốc gia), con số này là 1,04%. Ngay tại Long Tân - một trong 4 xã nông thôn mới của huyện Đất Đỏ, nơi Tổng Bí thư đến thăm và tìm hiểu tình hình thực tế, cả xã chỉ còn 41 hộ nghèo (trên tổng số 1.672 hộ). Đấy là tính theo chuẩn nghèo mới của tỉnh, còn đối chiếu với chuẩn quốc gia thì Long Tân chỉ còn 35 hộ nghèo.

Nhìn nhận kết quả Bà Rịa - Vũng Tàu đạt được dưới lát cắt chuyển dịch cơ cấu kinh tế, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Trung nhận thấy, nếu xét về mặt lượng và mức độ chuyển dịch, cơ cấu kinh tế theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ và giảm dần tỷ trọng nông nghiệp thì nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước đều có thể đạt được. Nhưng cái hay của Bà Rịa - Vũng Tàu là sự chuyển dịch ấy ít tiềm ẩn nguy cơ tạo ra khủng hoảng môi trường. Đây là nỗ lực và kết quả mà chưa phải địa phương nào cũng cân bằng được - Thứ trưởng Nguyễn Văn Trung khẳng định.

Nhận định này còn được minh chứng qua kết quả phát triển công nghiệp, thu hút đầu tư của địa phương có quy mô kinh tế lớn trong vùng cũng như cả nước này.

Không vơ bèo gạt tép

Muốn công nghiệp hóa phải thu hút được đầu tư. Thực tế cho thấy, mỗi tỉnh chỉ cần một vài dự án đầu tư đã làm thay đổi hẳn tình hình kinh tế - xã hội địa phương. Ngược lại, trong trường hợp không thu hút được đầu tư, cứ mãi loay hoay với nông nghiệp thì khó có thể công nghiệp hóa. Lý luận và thực tiễn là vậy. Song theo Tổng Bí thư thì, không ít nơi do sốt ruột về thu hút đầu tư đã dẫn đến chỗ vơ bèo gạt tép, không tính toán, không chọn lọc và hệ quả là thu hút được đầu tư nhưng lại trái với phương hướng phát triển bền vững đã đề ra.

Đáng mừng là thực tế không phải cá biệt ấy đã không xảy ra với Bà Rịa -Vũng Tàu. Báo cáo với Tổng Bí thư về tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, Bí thư Tỉnh ủy Bà Rịa - Vũng Tàu Nguyễn Hồng Lĩnh cho biết: Trong 3 năm qua, tỉnh luôn quán triệt chủ trương thu hút đầu tư có chọn lọc, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, chỉ thu hút các dự án công nghiệp có công nghệ hiện đại, giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường, ít thâm dụng lao động, có sức lan tỏa và tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ. Đến nay, tỉnh đã thành lập 15 khu công nghiệp với diện tích hơn 8.700ha, tỷ lệ lấp đầy đạt 34% và đã có 345 dự án công nghiệp với tổng vốn đăng ký đạt 19,08 tỷ USD… Chỉ rõ Bà Rịa - Vũng Tàu hiện không thiếu dự án, không thiếu khu công nghiệp, không thiếu cách ra, nhưng điều mà Tổng Bí thư mong muốn và nhấn mạnh là tỉnh phải kiên trì tổ chức chỉ đạo thực hiện được phương hướng đã đề ra. Đương nhiên, kiên trì ở đây không có nghĩa là cứng nhắc, mà cần tiếp tục bổ sung, hoàn thiện phương hướng, phù hợp với sự phát triển đi lên của địa phương.

Phát triển bền vững đồng thời với phát triển nhanh

Kết quả đạt được là khá toàn diện và rất đáng tự hào. Nhưng như vậy phải chăng Bà Rịa - Vũng Tàu không còn điều gì phải băn khoăn, trăn trở nữa?

Câu trả lời là: Không!

Bởi, ngay ở lĩnh vực được coi là thế mạnh của địa phương là cảng biển và dịch vụ hậu cần cảng, thì quá trình thực hiện cũng đang nảy sinh vướng mắc. Kết cấu hạ tầng của tỉnh được đầu tư phát triển nhưng so với nhu cầu và mong muốn thì đây vẫn là một trong những khâu yếu kém nhất, không chỉ của Bà Rịa - Vũng Tàu mà còn của cả vùng hạt nhân trong khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam. Đặc biệt là hạ tầng kết nối với hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải. Đây cũng là một trong những chủ đề được bàn luận sôi nổi giữa lãnh đạo các ban, bộ, ngành với địa phương trong cuộc làm việc của Tổng Bí thư với Ban thường vụ và cán bộ chủ chốt tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Nhiều ý kiến thẳng thắn đã được nêu ra.

Đó là cảng đã có nhưng sự đầu tư kết nối để phát triển thành hệ thống cảng trung chuyển quốc tế còn… khập khiễng.

Hay như đánh giá từ phía bộ, ngành, thì mặc dù là tỉnh nằm trong khu vực trọng điểm nhưng mức độ liên kết mang tính liên tỉnh, liên vùng của Bà Rịa - Vũng Tàu còn mờ nhạt. Điều này đã làm hạn chế sức lan tỏa, khả năng tác động của tỉnh đối với khu vực và của khu vực tới các vùng khác của Nam Bộ cũng như cả nước…

Chia sẻ với khó khăn, vướng mắc của địa phương, trong đó có bài toán liên kết vùng, Tổng Bí thư chỉ rõ, đây không chỉ là cái khó riêng của Bà Rịa - Vũng Tàu mà nhiều tỉnh khác cũng đang còn vướng. Liên kết vùng là thế nào? Cơ chế và sự phối hợp ra làm sao? Nếu lập ban chỉ đạo thì lại thành một cấp trung gian, nhưng nếu để từng địa phương tự làm thì có khi lại chỉ lo cho phần của mình thôi. Đây không chỉ là trách nhiệm của địa phương mà Trung ương, bộ, ngành cũng cần vào cuộc để tính toán kỹ hơn vấn đề liên kết vùng - Tổng Bí thư khẳng định. 

Gói gọn trong một buổi sáng, song rất nhiều vấn đề đã được đặt lên bàn cuộc làm việc và mổ xẻ thẳng thắn. Không chỉ phản ánh thực trạng mà nhiều đề xuất cụ thể đã được phân tích, đưa ra. Có vướng mắc cần sự nỗ lực của địa phương, có khó khăn cần sự tháo gỡ từ Trung ương, sự phối hợp của các bộ, ngành có liên quan. Nhưng tinh thần chung là sự cộng đồng trách nhiệm.

Và đúng như kết luận của Tổng Bí thư, đó là trên cơ sở phương hướng đúng đắn đã xác định, Bà Rịa - Vũng Tàu cần tiếp tục quan tâm theo hướng phát triển bền vững đồng thời với phát triển nhanh. Đây là hai vế song hành và không mâu thuẫn. Nhanh để không trì trệ, tụt hậu và bền vững hơn; bền vững để đi nhanh hơn. Trong điều kiện hiện nay của Bà Rịa - Vũng Tàu thì phải chú ý phát triển bền vững nhiều hơn.

"Hiện nay, có nhiều ý kiến đang kêu một số cán bộ của ta còn nhiêu khê, phiền hà, quan cách, xa dân. Cho nên, cán bộ phải thật sự gắn bó với dân, tạo thành mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với Dân. Ngày xưa không có Dân thì Đảng làm sao tồn tại được?... Cho nên, Đảng, chính quyền, Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội phải mạnh, xây dựng hệ thống chính trị thật sự trong sạch, vững mạnh. Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu. Và yếu tố cực kỳ quan trọng là phải đoàn kết, thống nhất cao". (Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng)

Đại biểu nhân dân