UBTVQH giám sát về xây dựng nông thôn mới:

Một số chỉ tiêu đạt thấp

Một số chỉ tiêu chưa đạt mức cao không phải do Hải Phòng chỉ tập trung phát triển công nghiệp và dịch vụ (chiếm 85% GDP của thành phố), chưa chú trọng phát triển nông thôn, nông nghiệp. Thực tế, Chính phủ đã chỉ rõ, Hải Phòng là một trong những địa phương sớm triển khai thực hiện xây dựng NTM, cũng như quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Nguyễn Văn Tùng, NTM đã trở thành hiện thực, hệ thống hạ tầng nông thôn phát triển, làm thay đổi bộ mặt khu vực này; điều kiện sống về vật chất và tinh thần của dân cư nông thôn được nâng cao rõ rệt. Cùng với thực hiện xây dựng NTM, Hải Phòng cũng nỗ lực thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tạo ra nhiều chuyển biến tích cực, góp phần đẩy nhanh quá trình thực hiện xây dựng NTM. 

Tuy nhiên, sau 5 năm thực hiện, chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, Hải Phòng vẫn có một số chỉ tiêu mới đạt mức trung bình hoặc thấp. Cụ thể, có 71 xã đạt tiêu chí thủy lợi (bằng 51,1%), 48 xã đạt tiêu chí về trường học (34,5%), 51 xã đạt tiêu chí về cơ sở vật chất văn hóa (36,7%). Và dù thành phố đã xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp được 2.691km đường giao thông nông thôn, nhưng cũng chỉ có 49 xã đạt tiêu chí giao thông, bằng 35,3%. Hay như, với tiêu chí môi trường, dù có nhiều chuyển biến tích cực, thì mới chỉ có 65 xã đạt tiêu chí này, bằng 46,76%.

Có lẽ cũng không đơn thuần là những con số thấp hay cao, mà theo nhiều thành viên Đoàn giám sát của UBTVQH, Hải Phòng là một trong những địa phương có tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ cao, rất thuận lợi cho việc đầu tư xây dựng NTM và phát triển đô thị. Nhưng tốc độ tăng trưởng nông nghiệp của thành phố hiện đang thấp hơn trung bình cả nước, và cũng xuất hiện tình trạng dân số, cơ cấu lao động ở khu vực nông thôn chuyển dịch chậm. Mặt khác, các tiêu chí chỉ đạt ở mức trung bình, hay mức thấp đều là những tiêu chí có tác động trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và phương thức sản xuất của nông dân.

Do đó, các thành viên Đoàn giám sát của UBTVQH chỉ rõ, việc đầu tư cơ sở hạ tầng có thể thực hiện trong giai đoạn đầu xây dựng NTM, nhưng nếu kéo dài sẽ gây lãng phí nguồn lực, nhất là trong bối cảnh nguồn lực chung đang có hạn, nhu cầu đầu tư nhiều. Trong thời gian tới, Hải Phòng cần tập trung khắc phục những tiêu chí chỉ đạt trung bình và thấp, để thực hiện được mục đích cuối cùng của xây dựng NTM: nâng cao thu nhập và chất lượng đời sống cho nông dân.

Đằng sau những con số

Không né tránh những tiêu chí chưa hoàn thành mục tiêu, Phó Chủ tịch HĐND TP Hải Phòng Nguyễn Đình Bích cho biết, một số chỉ tiêu chưa đạt cao là do các xã mới tập trung phát triển cơ sở hạ tầng, những nội dung về phát triển sản xuất còn hạn chế. Ngoài ra, chính sách dồn điền đổi thửa mới chỉ là tập trung cho một hộ, chưa tiến tới nhiều hộ tập trung đất đai cho một hộ trên những diện tích cánh đồng nhất định. Trong khi đó, các cơ quan chức năng chưa xác định được chính sách cụ thể để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp trong điều kiện quy mô canh tác manh mún hiện nay - ông Nguyễn Đình Bích nhấn mạnh. 

Bên cạnh lý do này, một số tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM chưa hợp lý cũng là nguyên nhân khiến Hải Phòng chậm hơn trong triển khai. Ví dụ tiêu chí nhà văn hóa NTM đòi hỏi diện tích mặt bằng xây dựng lớn, khang trang, trang thiết bị hoành tráng, song người dân chỉ cần chỗ ngồi họp. Hay như đường nội đồng được cứng hóa, trong khi thiết bị canh tác vốn được thiết kế để lội ruộng, nên nhu cầu sử dụng đường ít, gây lãng phí không nhỏ. Sự bất hợp lý của một số tiêu chí này làm cho người dân không hưởng ứng mạnh, dẫn tới khó đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Đại diện một số sở, ngành đề nghị với Đoàn giám sát, trong thời gian tới chỉ nên duy trì 19 tiêu chí quốc gia khung về xây dựng nông thôn mới, còn giao cho địa phương xác định tiêu chí cụ thể, phù hợp với điều kiện phát triển, đặc thù địa lý.  

Tán thành với kiến nghị này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Đức Kiên cho rằng, Hải Phòng nên rà soát tình hình thực tế, phân tích kỹ nguyên nhân dẫn tới việc: là thành phố công nghiệp, một trong hai khu trọng điểm động lực phát triển kinh tế của cả nước, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp rất thấp. Hải Phòng cũng nên đầu tư xây dựng quy hoạch xã NTM phù hợp hơn, trong đó, quy hoạch đường nội đồng phải gắn liền với những cánh đồng lớn, vùng sản xuất chuyên canh.

Và để việc thực hiện xây dựng NTM đạt kết quả tích cực hơn trong thời gian tới, Đoàn giám sát của UBTVQH cũng cho rằng, Hải Phòng cần chủ động tập trung nâng cao năng lực và quy mô sản xuất của hộ nông dân. Bởi, kinh tế hộ chưa phát triển, thì hợp tác xã sẽ khó lớn mạnh hơn, mà doanh nghiệp cũng không mặn mà đầu tư vào khu vực nông thôn. Đồng thời, cần chú ý thực hiện chuyển dịch cơ cấu lao động ở nông thôn, tránh tạo áp lực cho khu vực này trong quá trình tích tụ ruộng đất, nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Qua đó, giúp diện mạo khu vực nông thôn thực sự đổi mới. Từ thực tế thực hiện xây dựng NTM ở Hải Phòng cũng cho thấy, cần có sự nghiên cứu, tháo gỡ về cơ chế, chính sách chung, qua đó tạo động lực phát triển phù hợp cho giai đoạn hiện nay, để chủ trương xây dựng NTM sớm đi đến đích cuối cùng: nâng cao thu nhập và chất lượng đời sống người dân

Bình quân các xã trên địa bàn Hải Phòng đạt 14,5 tiêu chí, tăng 8,74 tiêu chí so với năm 2011. Trong đó, huyện Cát Hải đã cơ bản hoàn thành các tiêu chí về NTM. Hệ thống cơ sở vật chất y tế cấp huyện, xã được nâng cao, chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân cơ bản được đáp ứng. Công tác bảo vệ môi trường được chú trọng thực hiện, nên hiện 98,6% cư dân nông thôn trên địa bàn TP được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh, và 85% tổng lượng rác được thu gom, xử lý

Đại biểu nhân dân