CÔNG TÁC DÂN VẬN PHẢI LÀ NHIỆM VỤ CHIẾN LƯỢC TRONG CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG, XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN,

CỦNG CỐ, XÂY DỰNG MẶT TRẬN TỔ QUỐC VÀ TOÀN THỂ NHÂN DÂN*

NÔNG ĐỨC MẠNH**  

Hội nghị Tổng kết công tác dân vận toàn quốc được tổ chức vào thời điểm chúng ta đã và đang thực hiện Nghị quyết Đại hội X và bước vào thực hiện nhiệm vụ năm 2008. Năm 2007 với những cơ hội, thuận lợi và rất nhiều khó khăn, thách thức, nhưng bằng sự nỗ lực, quyết tâm cao của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta, chúng ta đã đạt được các thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực. Kinh tế vẫn tiếp tục giữ được nhịp độ tăng trưởng cao trong nhiều năm, năm 2007 là năm có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong 10 năm qua. Cùng với các thành tựu về kinh tế, các lĩnh vực văn hóa, xã hội có nhiều tiến bộ, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tiếp tục được giữ vững. Sự ổn định về chính trị của đất nước chúng ta tiếp tục được giữ vững. Công tác đối ngoại có bước tiến bộ vượt bậc, trong đó sự kiện nổi bật là nước ta trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới và là Ủy viên không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2008-2009. Đó là những điều kiện rất quan trọng, cơ bản để chúng ta thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội X. 

Năm 2008 là năm bản lề thực hiện các mục tiêu của Đại hội X của Đảng, trong đó có nhiệm vụ rất lớn là phải đưa đất nước chúng ta thoát khỏi tình trạng một nước kém phát triển. Chúng ta phải thực hiện sớm hơn phần lớn các mục tiêu kinh tế - xã hội 5 năm trong năm 2008. Ba yếu tố là động lực, ổn định chính trị và phát triển có mối quan hệ biện chứng với nhau, trong đó yếu tố ổn định chính trị là rất quan trọng. Tuy nhiên, ổn định mà không phát triển thì cũng không thể ổn định lâu dài được. Ngược lại, nếu muốn phát triển mà không ổn định được thì cũng không sao phát triển được. Phát triển của chúng ta là phát triển nhanh nhưng bền vững, không phát triển bằng bất kỳ giá nào. Mục tiêu phát triển của chúng ta không phải chỉ có kinh tế mà đồng thời cũng phải quan tâm để giải quyết các vấn đề xã hội, bảo đảm công bằng xã hội ngay trong cả quá trình và từng bước, trong từng chương trình, dự án. Thành quả của công cuộc đổi mới mọi người dân đều phải được thụ hưởng. Bước vào năm 2008 đặt ra cho chúng ta nhiệm vụ hết sức lớn lao, đòi hỏi toàn Đảng, toàn quân, toàn dân phải có sự đồng thuận, quyết tâm rất lớn để tiếp tục phát huy những cơ hội, thuận lợi, thành tựu đã có mấy chục năm qua, đồng thời tiếp tục chủ động đối mặt, vượt qua được những khó khăn, thách thức để đi lên. Vào đầu năm 2008 cũng là lúc chúng ta gặp phải trận rét kéo dài chưa từng có, trâu bò, cây trồng chết rất nhiều, do nhiều nguyên nhân khiến giá cả tăng cao. Nhưng chúng ta phải bình tĩnh để vượt qua, với thế và lực hiện nay, chúng ta hoàn toàn có thể đưa ra những giải pháp khắc phục từng bước một để chống lại lạm phát. Trước mắt, tập trung cho đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh, nỗ lực vượt qua khó khăn hoàn thành mục tiêu tăng trưởng của đất nước, tập trung kìm hãm lạm phát, tốc độ tăng giá phải thấp hơn tốc độ tăng trưởng. Điều đó đòi hỏi nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân và tất cả mọi người, phải có ý thức trách nhiệm cộng đồng, phải có sự điều hành đồng bộ, nhịp nhàng giữa các cơ quan, các cấp, các ngành, địa phương, các thành phần kinh tế phối hợp lực với nhau để vượt qua khó khăn.

Năm qua, công tác dân vận của hệ thống chính trị nói chung, trực tiếp là những người làm công tác dân vận, đã có những chuyển biến tích cực, đạt được thành tích quan trọng. Hệ thống dân vận tiếp tục được củng cố, tăng cường. Qua thực tiễn xuất hiện những cách làm hay, kinh nghiệm mới, quan điểm chỉ đạo đúng đắn trong việc phát huy vai trò của nhân dân theo hướng trọng dân, gần dân hơn, có trách nhiệm với dân. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, của hệ thống chính trị có những chuyển biến rõ rệt. Tổ chức, bộ máy dân vận các cấp được kiện toàn, củng cố, có nhiều đổi mới cả về nội dung, phương thức, tác phong công tác. Đặc biệt, các địa phương, các ngành, các lĩnh vực khác nhau đã chủ động đề xuất được các chủ trương, giải pháp phù hợp hơn, giải quyết kịp thời những bức xúc của nhân dân. Hệ thống dân vận cả nước đã theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của Đảng và các vấn đề liên quan đến công tác vận động quần chúng. Chính quyền các cấp đã quan tâm nhiều hơn đến công tác dân vận. Sự phối hợp của chính quyền, các cơ quan, của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân trong công tác dân vận gắn bó hơn, chặt chẽ hơn. Vì vậy, công tác dân vận thực sự góp phần vào giải quyết những bức xúc ở từng địa phương, cơ sở. Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân, lực lượng vũ trang, nhất là lực lượng bộ đội biên phòng, công an, đã có rất nhiều cố gắng, đổi mới cả về nội dung, phương thức hoạt động, bám sát địa bàn, vận động, hướng dẫn đồng bào sản xuất, kinh doanh, xây dựng cuộc sống mới, góp phần làm tăng niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Điểm nổi bật trong năm qua là tổ chức thành công Đại hội của một số đoàn thể, tăng cường công tác vận động quần chúng, động viên mọi người cùng làm, trong đó đoàn viên, hội viên, nhân dân tham gia các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động lớn có ý nghĩa quan trọng như: xóa đói, giảm nghèo; làm giàu chính đáng; xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư; phát huy truyền thống đại đoàn kết của toàn dân tộc... Đây là điều hết sức quan trọng. Tinh thần tương thân, tương ái, động viên, giúp đỡ nhau góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế -xã hội. Các cuộc vận động này thực sự góp phần vào xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh, đồng thời góp phần làm cho mối quan hệ giữa Đảng, chính quyền với nhân dân ngày càng bền chặt. Trong thời gian tới, cần phát huy những mặt tích cực, cái tốt, khắc phục yếu kém, cái chưa tốt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2008. Những thành tích đã đạt được của các đồng chí trong công tác dân vận năm vừa qua đã góp phần rất tích cực vào việc thực hiện thắng lợi mục tiêu kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của đất nước ta. Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư, tôi xin nhiệt liệt biểu dương hệ thống dân vận, đội ngũ những người làm công tác dân vận của cả nước về những thành tích trong thời gian qua.

Tuy nhiên, công tác dân vận cũng còn bộc lộ những yếu kém, những khuyết điểm. Hệ thống dân vận còn chậm đổi mới cả về nội dung, phương thức hoạt động. So với yêu cầu phát triển về mọi mặt của đất nước thì công tác dân vận còn nhiều bất cập. Phương thức tập hợp quần chúng vẫn còn hạn chế, nhất là đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, vùng đồng bào có đạo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng hải đảo, các đối tượng thanh niên, người già, học sinh, sinh viên... Ở nhiều nơi còn chưa nhạy bén, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân từ cơ sở. Những vấn đề bức xúc trong cuộc sống vẫn chưa chủ động nắm bắt kịp thời và chưa chủ động nghiên cứu, dự báo tình hình, tham mưu để có những biện pháp giải quyết phù hợp, nhất là chính sách về đất đai. Ở một số nơi, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân chưa làm tốt việc giám sát các cấp chính quyền, các ngành trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước. Một số cấp ủy, chính quyền chưa quan tâm sâu sắc đến công tác dân vận, còn xem nhẹ công tác dân vận, thậm chí còn mệnh lệnh trong công tác vận động quần chúng. Đội ngũ cán bộ của hệ thống dân vận còn nhiều bất cập.

Tôi rất đồng tình với báo cáo đã được trình bày tại Hội nghị này, nhất là các nhiệm vụ, giải pháp của công tác dân vận năm 2008. Nhân đây tôi xin nhấn mạnh một số nhiệm vụ, nội dung để các đồng chí nghiên cứu, tham khảo.

Trước hết, phải tiếp tục làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, tinh thần trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân về công tác dân vận. Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Trong các mối quan hệ của Đảng thì mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân là cơ bản và quan trọng nhất, có ý nghĩa sống còn. Sức mạnh mà chúng ta có được là do Đảng ta xây dựng được mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân. Bước sang giai đoạn hiện nay, do tác động của mặt trái của cơ chế thị trường, của hội nhập kinh tế thế giới, do các thế lực thù địch tiếp tục chống phá chúng ta bằng "diễn biến hòa bình", do cả những thiếu sót, khuyết điểm của chúng ta trong lãnh đạo, quản lý, trong xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, do một bộ phận cán bộ, Đảng viên suy thoái về chính trị, đạo đức, lối sống, đặc biệt là tệ quan liêu, cho nên tác động xấu về nhiều mặt đến đời sống, xã hội trong đó có công tác dân vận. Đặc biệt, hiện nay, tệ quan liêu trong công tác dân vận cần hết sức quan tâm ngăn chặn. Những người làm công tác dân vận phải quyết liệt, chống những biểu hiện tiêu cực nói trên. Vì những biểu hiện tiêu cực này đang làm cho mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân bị suy giảm. Do đó, một trong những nhiệm vụ hết sức quan trọng là tiếp tục chỉnh đốn Đảng, xây dựng mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân. Cần quan tâm gắn công tác dân vận với thực hiện Cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh". Cán bộ, đảng viên, công chức nói chung, trong đó có những người làm công tác dân vận, phải luôn luôn suy nghĩ, học tập, làm theo cách nói, cách làm, cuộc sống của Bác Hồ.

Bác Hồ đã nói: "Việc dân vận là rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công". Một chủ trương, nghị quyết rất đúng và hay nhưng phải làm cho nhân dân hiểu, thấm nhuần, biến thành ý chí, thành hành động thì chủ trương, nghị quyết ấy mới thành công và đi vào cuộc sống. Do đó, các phương tiện thông tin đại chúng, báo chí, công tác tuyên giáo cũng làm dân vận. Quần chúng, nhân dân đọc báo chí và làm theo các mô hình mà báo chí, truyền hình đã nêu. Đó cũng là một cách dân vận rất tốt. Do vậy, ai cũng phải làm dân vận, ai cũng biết làm dân vận và ai cũng được làm dân vận chứ không chỉ có các đồng chí cán bộ trực tiếp làm công tác dân vận. Yếu tố mang tính quyết định thành công trong công tác dân vận, trong sự nghiệp cách mạng là nhân dân. Do đó, chúng ta phải tôn trọng quyền làm chủ nhân dân, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân. Mỗi cán bộ, đảng viên trong các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể phải luôn luôn gương mẫu làm theo tấm gương đạo đức của Bác Hồ, thực hiện gương mẫu trước dân. Người làm công tác dân vận phải khéo. Nói khéo là quan trọng và cần thiết nhưng quan trọng hơn là phải gương mẫu. Tất cả cán bộ, đảng viên trong cả hệ thống chính trị phải gương mẫu, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức cách mạng. Những người làm công tác dân vận nhất thiết phải có phẩm chất này. Bác Hồ đã nói: "Dân là chủ", "Bao quyền hạn đều của dân", "Lực lượng của dân rất to lớn". Do đó, phải làm cho dân tin yêu, dân mến, dân thương. Bác cũng nhắc nhở cán bộ, đảng viên "chớ vác mặt làm quan cách mạng". Được sự tin tưởng, ủng hộ, giúp đỡ của nhân dân là cội nguồn của sức mạnh, là cái gốc của thắng lợi, là tài sản quý báu của Đảng. Đây cũng là cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội X về xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Thứ hai, công tác dân vận phải góp phần động viên, cổ vũ, tổ chức phong trào thi đua yêu nước trong các tầng lớp nhân dân, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của cơ quan, địa phương, đơn vị, biến nghị quyết của Đảng thành hiện thực trong cuộc sống. Trên cơ sở hướng dẫn của Trung ương, của đảng đoàn, ban cán sự đảng các tỉnh, thành ủy và thực tiễn của từng ngành, địa phương, cần quan tâm xây dựng tiêu chuẩn, nội dung thi đua cho phù hợp, từ đó làm tốt công tác dân vận. Không thể máy móc, rập khuôn, giáo điều khi thực hiện chủ trương, nghị quyết của Đảng. Người làm công tác dân vận phải nắm chắc chủ trương, nghị quyết của Đảng để vận động, phổ biến nghị quyết bằng tâm huyết của mình. Cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức vận động, tập hợp quần chúng sao cho phù hợp, hiệu quả. Phải bám sát đối tượng, địa bàn, nắm chắc tâm tư, tình cảm của nhân dân, đối thoại trực tiếp với dân, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống, lợi ích của nhân dân. Đồng thời, thông qua việc triển khai nghị quyết mà lắng nghe phản hồi từ cuộc sống, trả lời câu hỏi tại sao cũng chủ trương, nghị quyết ấy mà ở nơi này thực hiện tốt, nơi kia lại chưa tốt. Cũng thông qua việc triển khai nghị quyết mà tổng kết những sáng kiến của nhân dân, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của chủ trương, nghị quyết sát với nguyện vọng của nhân dân và nhu cầu của cuộc sống. Cần có sự phối hợp giữa các cấp, các ngành để giải quyết những nguyện vọng, kiến nghị chính đáng của nhân dân, vận động nhân dân góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, hoàn thành xuất sắc các mục tiêu năm 2008 và mục tiêu kinh tế - xã hội 5 năm như đã đề ra.

Thứ ba, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao chất lượng công tác dân vận của các cấp ủy đảng. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhândân, nhất là khối dân vận cơ sở, các ban công tác mặt trận, các chi đoàn, chi hội theo hướng thiết thực cụ thể, hiệu quả hơn. Phải tiếp tục nâng cao vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc đối với cán bộ, đảng viên ở nơi cư trú. Tiếp tục làm tốt công tác tôn giáo, dân tộc. Đây là một công tác rất quan trọng vì đất nước ta có nhiều dân tộc anh em, nhiều tôn giáo. Tiếp tục thực hiện có hiệu quả quy chế dân chủ ở cơ sở, trước hết là tuyên truyền, vận động thực hiện Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn, mở rộng thực hiện quy chế dân chủ trong các loại hình cơ sở mới, góp phần ngăn ngừa, đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, thực hành tiết kiệm. Công tác dân vận trong tình hình hiện nay không thể tiến hành theo kiểu phong trào, theo mùa, theo ngày kỷ niệm mà phải thực hiện thường xuyên, bền bỉ, không mệt mỏi; cương quyết chấm dứt tệ quan liêu, bệnh phô trương, hình thức, chạy theo thành tích, hành chính hóa mà phải cụ thể, thiết thực theo phong cách gần dân, trọng dân, có trách nhiệm với dân.

Thứ tư, công tác dân vận cần tập trung kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết thực hiện các chủ trương của các cấp ủy đảng, các ngành, các cấp được cụ thể hóa từ Nghị quyết Đại hội X, đẩy mạnh việc nghiên cứu chiến lược công tác dân vận trong thời kỳ mới. Nhiệm vụ của các ban dân vận là tham mưu cho các cấp ủy đảng về công tác vận động quần chúng. Qua các nhiệm kỳ Đại hội của Đảng, qua thực tiễn cách mạng, cần tổng kết thành lý luận về công tác dân vận của Đảng qua các thời kỳ, những vấn đề gì đặt ra trong công tác dân vận hiện nay, dự báo tình hình quần chúng, nhân dân nhằm tham mưu cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương đề ra những chủ trương, chính sách, biện pháp phù hợp. Các cấp ủy đảng, chính quyền phải nhận thức sâu sắc hơn nữa về công tác dân vận trong tình hình hiện nay. Phải xác định công tác dân vận là một nhiệm vụ chiến lược rất quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, củng cố, xây dựng Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng, nhân dân. Phải nắm vững quan điểm công tác vận động quần chúng là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Phải quán triệt quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh: "Dân là gốc của nước". Thường xuyên chăm lo, củng cố, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Thường xuyên quan tâm kiện toàn tổ chức, bộ máy, đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận. Rà soát chức năng, nhiệm vụ của cả hệ thống dân vận. Bố trí đủ cán bộ có phẩm chất đạo đức, uy tín, năng lực, kinh nghiệm, có phong cách tốt làm công tác dân vận. Gắn kết quả vận động quần chúng với công tác xem xét, đánh giá, phân loại tổ chức cơ sở đảng theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 khóa X. Có cơ chế, chính sách hợp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ dân vận phát huy hết trách nhiệm, trí tuệ, kinh nghiệm, nâng cao chất lượng công tác, nghiên cứu phát triển những nhân tố mới, điển hình tiên tiến, nhu cầu mới xuất hiện trong phong trào quần chúng, từ đó tham mưu đúng đắn, kịp thời cho các cấp ủy đảng, chính quyền với những chủ trương, giải pháp cụ thể, thiết thực nhằm phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng.

Bác Hồ đã dạy "Dân là chủ", "nuôi quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân". Công tác dân vận hiện nay đang đòi hỏi đội ngũ cán bộ, đảng viên làm công tác dân vận phải vươn lên để lãnh trách nhiệm trước Đảng, trước dân, khắc phục mọi khó khăn, yếu kém, nhạy bén, tham mưu giải quyết một cách kịp thời, có hiệu quả những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn, góp phần thiết thực vào việc củng cố, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Với bề dày và truyền thống lịch sử vẻ vang, với những kinh nghiệm quý báu và thành quả đạt được trong 78 năm qua, tôi tin tưởng rằng, công tác dân vận của Đảng ta sẽ không ngừng phát triển vững chắc, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ theo yêu cầu mới, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. 

______________

* Bài phát biểu tại Hội nghị Tổng kết công tác dân vận toàn quốc năm 2007 và triển khai nhiệm vụ năm 2008, ngày 3-3-2008.

** Nguyên Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.